Klitemnestra

Klitemnestra, bija e Tindarit, mbretit të Spartës, dhe e Ledës, motra e Helenës, e Kastorit dhe e Poluksit. Sipas legjendës, Leda kishte lindur nga dy vezë që kishte përftuar pas bashkimit me Zeusin në trajtë mjellme: nga njëra dolën Heleni dhe Poluksi, nga tjetra Klitemnestra dhe Kastori. Klitemnestra u martua me Agamemnonin, mbretin e Mikensë dhe komandantin e ushtrisë greke në Luftën e Trojës, me të cilin pati shumë fëmijë: Orestin, Elektrën, Ifigjeninë dhe Krisotemidën.

Ajo nuk ia fali Agamemnonit flijimin e Ifigjenisë. Sipas legjendës, kur flota greke ishte mbledhur në Aulidë për t'u nisur për në Trojë, erërat nuk fryenin dhe anijet nuk mund të lundronin. Profeti Kalkant zbuloi se hyjnesha Artemida ishte zemëruar me Agamemnonin dhe kërkonte flijimin e Ifigjenisë, bijës së tij. Agamemnoni e thirri Ifigjeninë në Aulidë me pretekstin e rremë se do ta martonte me Akilin, por në të vërtetë e flijoi atë në altarin e Artemidës. Ky akt i tmerrshëm mbolli në zemrën e Klitemnestrës një urrejtje të thellë dhe një dëshirë hakmarrjeje të pamëshirshme.

Gjatë Luftës së Trojës, që zgjati dhjetë vjet, Klitemnestra shkeli kurorën dhe u lidh me kushëririn e saj, Egjistin, birin e Tiestit, armikut të vjetër të familjes së Atridëve. Egjisti vetë kishte arsye për t'u hakmarrë kundër Agamemnonit, sepse i ati i tij, Tiesti, ishte poshtëruar në mënyrë të tmerrshme nga Atreu, babai i Agamemnonit. Së bashku Klitemnestra dhe Egjisti komplotuan kundër mbretit.

Kur Agamemnoni u kthye nga Troja, triumfues bashkë me robëreshën Kasandrën, bijën profeteshe të Priamit, Klitemnestra e priti me nderime të rreme. Sipas tragjedisë së Eskilit, ajo shtroi përpara tij një tapet të kuq, duke e ftuar të ecte mbi të si shenjë madhështie. Në banjë, Klitemnestra i hodhi mbi krye një rrjetë, duke e bërë të paaftë për t'u mbrojtur, dhe e goditi me sëpatë. Bashkë me Agamemnonin ajo vrau edhe Kasandrën. Pas vrasjes, Klitemnestra dhe Egjisti sunduan Mikensën së bashku për disa vjet.

Por hakmarrja erdhi nga dora e Orestit, djalit të Klitemnestrës, i cili ishte rritur larg Mikensë. I nxitur nga orakulli i Apolonit në Delfi, i cili e urdhëroi të hakmerrej për vdekjen e të atit, Oresti u kthye fshehtas në Mikensë bashkë me mikun e tij Piladhin. Ai vrau fillimisht Egjistin dhe pastaj, në një çast tronditës, vrau edhe nënën e vet. Ky akt — matricidi — u bë tema qendrore e trilogjisë «Orestia» të Eskilit, njërit nga veprat më të mëdha të dramaturgisë antike. Erinjat (Furitë) e ndoqën Orestin për krimin e tij, deri sa ai u gjykua dhe u shfajësua në Athinë, në gjyqin e Areopagut, ku Atena votoi në favor të tij. Figura e Klitemnestrës mbetet njëra nga personazhet më të fuqishme dhe më të debatuara të letërsisë antike, e paraqitur si grua e vendosur, e tmerrshme por edhe e motivuar nga padrejtësia.