Kultura
Letërsia, artet, filmi dhe krijuesit bashkëkohorë shqiptarë.
Nga Muzeu
Enciklopedia e plotë →-
Sami Frashëri: enciklopedisti që e projektoi shtetin shqiptar para se ai të lindte
Enciklopedist i Perandorisë Osmane dhe arkitekt i fshehtë i kombit (1850–1904): qeveria, shkolla, kufijtë dhe alfabeti mbi letër, ndërsa vëllezërit udhëhiqnin Lidhjen dhe shkruanin vargun.
-
Anton Çetta: folkloristi që pajtoi gjakun
Profesor në Universitetin e Prishtinës, lindur në Gjakovë më 1920; udhëhoqi pajtimin e gjaqeve që e ktheu Kanunin kundër anës së tij më të errët (1920–1995).
-
Haxhi Zeka: ura mes Lidhjes së Prizrenit dhe Lidhjes së Pejës
Më 29 janar 1899 mblodhi rreth 450 krerë në Pejë, pezulloi gjakmarrjet dhe themeloi Besa-Besën — e njëjta fjalë e dhënë, njëzet vjet pas Prizrenit (1832–1902).
-
Lidhja Demokratike e Kosovës: partia që u bë shtet në hije
Themeluar në Prishtinë më 23 dhjetor 1989, ndërsa komunizmi binte në Evropën Lindore; brenda pak muajsh u bë trupi politik i një populli të tërë — rezistenca paqësore 1989–1999.
-
Ndoc Nikaj, ati i romanit historik shqiptar dhe botues shkodran
Prifti shkodran që hapi shtypshkronjën e parë të Shkodrës dhe botoi gazeta kur alfabeti shqip ishte i ndaluar me ligj; vdiq në një qeli të diktaturës më 16 janar 1951, 86 vjeç.
-
Naim Frashëri: poeti që i dha një atdhe në varg gjuhës së ndaluar
Lindur në Frashër (1846–1900): nëpunës osman në Stamboll ditën, redaktor i letërsisë së ndaluar natën; me Abdylin e Samiun i dha rrjetit shqiptar shpirtin — imagjinatën e një kombi.
-
Ushtria Çlirimtare e Kosovës: nga malet e Drenicës te çlirimi krah NATO-s
Lindi nga heqja e autonomisë më 1989 dhe nga shteti paralel nëpër bodrume; nga një grusht burrash të armatosur në Drenicë te lufta krah aleancës më të fuqishme në botë (1990s–1999).
-
Bjeshkët e Nemuna: tre shtete e ndajnë në letër, një popull i vetëm e quan shtëpi
Vargu më jugor i Dinarideve, me majën e Jezercës (2.694 m) si kulm të gjithë vargut; kufiri i 1913-s e ndau mes tre shteteve — bjeshka, kënga dhe Kanuni jo.
-
Etno Fest në Kukaj kthen kujtesën kolektive në skenën e traditës
Edicioni i 16-të i Etno Fest në Kukaj kthen vëmendjen te kujtesa kolektive përmes teatrit, artefakteve të viteve '90 dhe traditës muzikore shqiptare.
-
Riviera shqiptare jashtë sezonit: turizmi i qetë përballë derdhjes së ujërave të zeza
Zbulimi i 'turizmit të ngadaltë' në muajt maj dhe tetor sjell përfitime ekonomike, por denoncimet për hotelet që zbrazin ujërat e zeza theksojnë anën e errët të industrisë bregdetare.
-
Serbia mbylli «Rilindjen» më 1990; redaksia botoi tetë vjet nën emrin «Bujku»
E themeluar në Prizren më 12 shkurt 1945, «Rilindja» u bë ndërmarrja më e madhe gazetare-botuese e shqipes jashtë Shqipërisë. Mbyllja e saj në gusht 1990 ishte pjesë e çmontimit të institucioneve shqiptare të Kosovës — dhe redaksia iu përgjigj duke ndërruar emrin.
-
DEA OPEN AIR rikthehet me edicionin e 13-të në Tiranë, 40 filma nga 25 vende
Edicioni i 13-të i DEA OPEN AIR sjell 40 filma nga 25 vende në Tiranë nga 1–5 qershor 2026, me fokus në dialogun ndërkulturor dhe bashkëpunimin me shkollat e filmit të Kosovës dhe Shqipërisë.
-
Festivali i Këngës: skena ku kënga shqiptare u bë çështje shteti
Nisi më 21 dhjetor 1962 me Vaçe Zelën. Dhjetë vjet më vonë, edicioni i 11-të çoi drejtuesit e tij në burg — dhe e bëri këngën e lehtë çështje shteti.
-
Filip Shiroka: poeti i mërgimit që vargëzoi mallin për atdhe
Nga Shkodra në Liban e Egjipt, Filip Shiroka e shkroi Rilindjen nga larg: “Zani i zemrës” dhe mbi 70 shkrime në revistën “Albania” e bënë atë zërin e shqiptarëve në mërgim.
-
Oda Haliti performon në Lyon Biennale, "Lali" bëhet tingull zyrtar
DJ-ja kosovare Oda Haliti do të performojë në edicionin e sivjetmë të Lyon Biennale; kënga e saj "Lali" është përzgjedhur si soundtrack i teaserit zyrtar.
-
Rexho Mulliqi: kompozitori i 'Bareshës' që i dha Kosovës muzikën e saj të artit
Nga Gucia e Plavës, ai shkroi melodinë që u bë himni i heshtur i Kosovës — 'Baresha' — dhe ndërtoi themelet e muzikës artistike kosovare, krah për krah me gruan që e këndoi.
-
'Arka' fiton në Kazakistan, ndërsa teatri kosovar kujton Bekim Lumin
Nga Kostanaji te Firencja e vitit 1718, teatri shqiptar arrin larg — por lënda e tij mbijeton vetëm aq sa dikush vendos ta dokumentojë: në video, në letra, në pulla postare.
-
«Shoku ynë Tili» restaurohet në Tiranë dhe titrohet greqisht në Halkidiki
Filmi i vitit 1981 po restaurohet në Tiranë me fondet e një dhuruesi kosovar, ndërsa shtatë nxënës shqiptarë në Halkidiki e titruan në greqisht — dy rikthime që tregojnë si udhëton një film i vogël shkolle.