Standardet Editoriale

Këto janë standardet që drejtojnë punën tonë editoriale. Nëse gjeni diçka që bie ndesh me to, na shkruani. Ky dokument është i gjallë — përditësohet kur praktikat tona ndryshojnë.

1. Redaksia si zë kolektiv

Çdo artikull në Zhurma del nën byline-in Redaksia ZHURMA. Ky nuk është pseudonim — është zgjedhje redaktoriale: autoriteti i fjalës i takon gazetës si institucion, jo emrave individualë. Nëse një autor i jashtëm kontribuon me një opinion me emër, byline-i personal vendoset qartë në krye të pjesës.

2. Verifikim

Asnjë lajm nuk botohet pa verifikim nga të paktën dy burime të pavarura — përveç kur ngjarja është dëshmuar publikisht (deklaratë zyrtare, seancë parlamentare, dokument i dalë). Për çdo pretendim numerik apo faktual, kërkojmë një burim të hapur që lexuesi mund ta shoqërojë vetë.

Çdo pjesë mbyllet me një footer Burim: që lidh direkt burimet e cituara. Për Verdiktet (fakt-check), një nga burimet duhet të jetë primar — njoftim institucional, dokument origjinal, raport zyrtar.

3. Citim

Kur citojmë një person, e bëjmë me emër të plotë dhe kontekst. Citate anonime pranohen vetëm kur burimi rrezikon sigurinë e tij, dhe vetëm pas miratimit të redaktorit kryesor — kurrë thjesht për të shmangur përgjegjësinë.

4. Fakte

Rubrika Fakte është zemra jonë e verifikimit. Çdo pretendim publik që verifikojmë vjen me një nga tri verdikte: e saktë, e pasaktë, ose me rezervë. Çdo verifikim përmban burimet që kemi konsultuar, të lidhura drejtpërsëdrejti.

5. Përdorimi i inteligjencës artificiale — zbulim i plotë

Një pjesë e konsiderueshme e materialit në Zhurma — veçanërisht lajmet e përditshme, verifikimet e fakteve dhe digjestet e numrave — hartohen me ndihmën e modeleve të inteligjencës artificiale (Anthropic Claude). Ne besojmë se transparenca rreth kësaj është një detyrim editorial, jo një zgjedhje.

Procesi është publik dhe i verifikueshëm:

1. Burimi: çdo pjesë niset nga agregatori i mediave shqiptare Kuvendi (36 burime aktive RSS), jo nga kujtesa e modelit. Asnjë pretendim faktik nuk shkruhet pa një burim të gjurmueshëm.
2. Gjurmimi: gazetari automatik merr trupin e plotë të artikullit origjinal me Mozilla Readability dhe verifikon emrat, shifrat dhe citimet kundrejt burimit origjinal.
3. Shkrimi: drafti hartohet në zërin e Zhurmës — skeptik politikisht, krenar kulturalisht — me footer-in Burim: që lidh çdo burim të cituar.
4. Redaktimi: një redaktor aplikon dymbëdhjetë porta cilësie (byline, shumëfish burimesh, verifikim URL-je, dublikate, fjalori i ndaluar, politikë imazhi, etj.) para se drafti të promovohet në të botuar.
5. Vetëkorrigjimi: çdo orë, pjesët e botuara të 72 orëve të fundit krahasohen kundrejt provave të reja nga Kuvendi. Nëse një deklaratë rezulton e vjetëruar ose e kundërshtuar, artikulli merr një njoftim të dukshëm Përditësim në krye — pa u rishkruar.

Redaktori njerëzor (përgjegjësi i botimit) mban përgjegjësinë përfundimtare për çdo fjalë që del. Inteligjenca artificiale është vegël — jo autor. Nëse një pjesë përmban gabim, përgjegjësia është e Zhurmës, jo e modelit.

Çfarë nuk bëjmë: nuk prodhojmë citate fiktive, nuk shpikim figura politike ose deklarata që nuk janë shqiptuar, nuk përdorim AI për të shkruar opinion me emër të gjashmuar. Pjesët që marrin një pozicion editorial (Analiza, Opinion, Verdikti) janë shënuar si të tilla.

6. Korrigjime

Gabojmë. Kur gabojmë, korrigjojmë hapur — nuk fshijmë.

• Artikulli origjinal mbahet. Korrigjimi shtohet si Përditësim në krye, me datën dhe linkun tek fakti i ri.
• URL-ja e artikullit nuk ndryshon.
• Artikujt e korrigjuar listohen në faqen /korrigjime/ (në ndërtim).
• Korrigjimet thelbësore lajmërohen edhe në newsletter-in tjetër të Mëngjesit.
• Nëse një pjesë është thellësisht e gabuar, në vend të përditësimit ajo merr një shenjë Tërhequr dhe lexuesi drejtohet te versioni i ri.

Na lajmëroni për gabime në korrigjime@zhurma.press. Përgjigjemi brenda 72 orëve.

7. Konflikte interesi

Redaktorët dhe bashkëpunëtorët tanë nuk mbajnë pozicione të paguara te parti politike, qeveri, apo grupe interesi që mbulojnë. Nëse një artikull prek një entitet ku një anëtar i redaksisë ka lidhje të dukshme, kjo shpallet në fund të artikullit.

Zhurma nuk ka sponsorë politikë dhe nuk pranon që reklamuesit të ndikojnë në linjën editoriale. Nëse ndonjëherë kjo ndryshon, do të zbulohet këtu dhe në çdo pjesë të prekur.

8. Imazhet

Zhurma nuk përdor foto stok (Unsplash, Pexels, etj.) për tema me subjekt të emëruar. Burimet tona:

1. Wikimedia Commons — me licencim të lirë (Dominë Publike, CC0, CC BY, CC BY-SA). Çdo foto ka kreditin dhe licencën e dukshme në nëntitull.
2. Titujt-kartë editorialë — PNG të dedikuara me titullin e artikullit dhe shenjën e dhomës (Verdikti, Pagat·Çmimet·Kurset, Nga Shkupi, etj.) kur asnjë foto e lirë nuk ekziston.

Nuk modifikojmë imazhe dokumentare përtej prerjes, ndriçimit dhe kontrastit. Manipulimi i përmbajtjes është i papranueshëm.

9. Mbulim i historisë

Arkiva Historike (rubrikat Histori dhe Profil) ndjek të njëjtat standarde verifikimi si aktualiteti. Për figurat historike, bazohemi në burime parësore kur është e mundur, dhe citojmë studime akademike të njohura për pretendimet e kontestueshme.

10. Doktrina editoriale

Skeptik politikisht. Ne nuk qëndrojmë në njërin krah të frontit politik shqiptar. Shqyrtojmë Ramën dhe Kurtin me të njëjtën skepticizëm; shqyrtojmë Brukselin dhe Uashingtonin me të njëjtën skepticizëm.

Krenar kulturalisht. Ku Zhurma qëndron qartë është identiteti kombëtar: histori, trashëgimi, gjuhë, kulturë. Kosova, Shqipëria, Maqedonia, Presheva, arbëreshët, arvanitët, diaspora — një popull, një shtyp.

Përditësuar: 24 prill 2026.