Rexho Mulliqi: kompozitori i 'Bareshës' që i dha Kosovës muzikën e saj të artit
Nga Gjakova, ai shkroi melodinë që u bë himni i heshtur i Kosovës — 'Baresha' — dhe ndërtoi themelet e muzikës artistike kosovare, krah për krah me gruan që e këndoi dhe vëllain që e pikturoi vendin.
Ka melodi që bëhen më të mëdha se autorët e tyre. 'Baresha' është një prej tyre — dhe pas saj qëndron një emër që shpesh mbetet në hije të vetë këngës: Rexho Mulliqi, kompozitori nga Gjakova që i dha muzikës artistike të Kosovës disa nga rrënjët e saj të para.
Mulliqi lindi më 1923 dhe u rrit në një familje që do t'i jepte Kosovës art në më shumë se një gjuhë: vëllai i tij ishte piktori Muslim Mulliqi, një nga themeluesit e pikturës moderne kosovare. Ndërsa Muslimi punonte me dritën dhe ngjyrën, Rexhoja punonte me tingullin — duke kompozuar në një kohë kur muzika e shkruar shqipe në Kosovë ende po kërkonte formën e vet.
'Baresha'
Kryevepra e tij mbetet 'Baresha', kënga që u bë e pandashme nga zëri i sopranos Nexhmije Pagarusha — bashkëshortja e tij. Ai kompozoi, ajo këndoi, dhe bashkë krijuan një nga momentet më të dashura të kulturës shqiptare: një melodi që ndërthur ndjeshmërinë popullore me formën e muzikës së artit, dhe që brezni e brezni e njohin që nga notat e para. 'Baresha' nuk ishte thjesht sukses; ishte provë se Kosova mund të prodhonte muzikë të kultivuar me shpirt të vetin.
Ndërtuesi i një baze
Përtej një kënge, Mulliqi qe pjesë e brezit që ngriti infrastrukturën e muzikës artistike në Kosovë — kompozimin, interpretimin dhe përcjelljen e saj te publiku, shpesh përmes radios dhe skenave të para institucionale. Ashtu si figura të tjera themeltare të kulturës kosovare, ai ndërtoi jo vetëm vepra, por edhe një traditë që mund të vazhdonte pas tij. Ai ndërroi jetë më 1982.
Pse ka rëndësi
Familja Mulliqi — piktori dhe kompozitori — bashkë me këngëtaren Pagarusha, tregojnë se kultura e Kosovës nuk u ngrit rastësisht, por përmes njerëzve konkretë që i dhanë asaj formë profesioniste. 'Baresha' këndohet ende sot; pas saj rri një kompozitor që meriton të kujtohet me emër, jo vetëm me melodi.
Burimet: dokumentimi mbi muzikën artistike shqiptare të Kosovës; të dhënat biografike mbi familjen Mulliqi dhe Nexhmije Pagarushën; historia e këngës 'Baresha'.
