Rasim Kiçina dhe Ragip Halilaj: dy dëshmorë të Arllatit, 27 vjet më vonë

SKËNDERAJ — Më 30 maj 1999, dy luftëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës u vranë në fshatin Arllat të Skënderajit duke mbrojtur civilë të rrethuar nga forcat serbe. Sot, 27 vjet pas rënies së tyre, kryeministri në detyrë Albin Kurti bëri homazhe në Marinë të Skënderajt për Rasim Kiçinën dhe Ragip Halilajn — një përvjetor që vjen dy javë pas përvjetorit të çlirimit të Kosovës, më 12 qershor 1999.

<

Pse ka rëndësi

• Rasim Kiçina dhe Ragip Halilaj ranë më 30 maj 1999, gjatë spastrimit etnik të forcave serbe në Drenicë.
• Ragip Halilaj ishte nga Grykasi i Drenasit, fshat i njohur për qëndresën kundër pushtuesve sllavë që nga vitet 1924.
• Kurti i përshkroi si "dëshmorë të lirisë që e fituam dy javë pas rënies së tyre".

Telegrafi raporton se Kurti vendosi kurora lulesh në Marinë, duke e cilësuar Kiçinën dhe Halilajn "dy luftëtarë nga familje patriotike". Në deklaratën e tij, ai shtoi se "gjaku i tyre ndodhet në themelin e shtetit që kemi ndërtuar, e zhvillimin dhe forcimin e të cilit e kemi obligim". Botasot.info dhe Lajmi.net citojnë të njëjtën deklaratë, duke e mbajtur tonin zyrtar të përkujtimit — pa detaje të mëtejshme biografike.

Por kush ishin këta dy burra? Burimet e shkruara nuk japin shumë për Kiçinën. Për Halilajn, Wikipedia (shqip) ofron një biografi më të zgjeruar që e vendos atë në një kontekst më të gjerë rezistence. Sipas asaj burimi, Ragip Halilaj lindi më 2 maj 1967 në Grykas të Drenasit — fshat që kishte përvojë të gjatë të dhunës shtetërore: u dogj katër herë nga pushtues sllavë, së fundi në shtator 1998 dhe prill 1999. Babai i tij, Hasani, dhe nëna Ziza (e bija e Hasan Saraçit nga Bivolaku) lindën shtatë fëmijë; Ragipi ishte i katërti.

Biografia e Wikipedisë — e shkruar në regjistër hagiografik, por me detaje specifike — e ndjek Ragipin që nga shkolla fillore. Më 2 prill 1981, si nxënës i klasës së shtatë, mori pjesë në demonstratat në Drenas ku "theu foton e Marshallit Tito". U arrestua, u keqtrajtua nga policia serbe. Pas shërbimit ushtarak në Kazermën e Mostarit — ku më 1982 ishte vrarë Nazmi Abdullah Muja nga një akuzë e inskenuar — Ragipi emigroi në Gjermani. U kthye më 1990 për faljen e gjaqeve në Verrat e Llukës, më 1996 përfundimisht. U martua me Lumturije Ymerin; patën dy fëmijë, Drinin dhe Drenisin.

Ky rrjedh — emigrimi, kthimi, martesa, fëmijët me emra simbolikë — ndikon në mënyrën se si lexohet rënia e tij në Arllat. Wikipedia e lidh pjesëmarrjen e tij në UÇK me "epopenë legjendare të Prekazit" më mars 1998, por nuk specifikon nëse ishte pjesë e një njësie të caktuar apo luftëtar i pavarur. Asnjë burim tjetër nuk e plotëson këtë boshllëk.

Çfarë dimë me siguri? Telegrafi, Botasot.info dhe Lajmi.net bien dakord mbi katër fakte: datën e vdekjes (30 maj 1999), vendin (Arllat, Skënderaj), kontekstin (mbrojtje e civilëve nga forcat serbe gjatë spastrimit etnik), dhe deklaratën e Kurtit. Asnjë burim nuk jep moshën e Kiçinës, as biografinë e tij, as strukturën e UÇK-së në të cilën shërbenin. Kjo është e zakonshme për dëshmorët e luftës së Kosovës — disa kanë biografi të dokumentuara gjerësisht, të tjerë mbeten kryesisht në kujtesën familjare dhe lokale.

Çfarë ndryshon midis burimeve? Vetëm gjatësia. Telegrafi publikon deklaratën e plotë të Kurtit; Botasot.info e shkurton pak; Lajmi.net e redukton në dy paragrafë. Të tre i bashkangjitin lajme të tjera zgjedhore — numërimi i votave me postë, takime diplomatike, incidente kriminale — duke e bërë homazhin një pjesë të rrjedhës së lajmeve të ditës, jo një ngjarje të veçantë. Kjo vetë thotë diçka: përkujtimi i dëshmorëve në Kosovë mbetet protokoll zyrtar, i integruar në ciklin e lajmeve politike.

Kurti, në detyrë kryeministër pas zgjedhjeve të 7 qershorit 2025, e përdori fjalimin për të lidhur sakrificën me "obligimin" e zhvillimit të shtetit. Është formulë që e ka përdorur më parë për dëshmorë të tjerë — konkretizimi i "obligimit" nuk specifikohet kurrë. "Dy javë pas rënies së tyre" është detaji më i saktë: nëse ranë më 30 maj, çlirimi efektiv i Kosovës erdhi rreth 12 qershorit, kur NATO dhe forcat serbe arritën marrëveshjen e tërheqjes. Kjo do të thotë se Halilaj dhe Kiçina nuk e panë fundin e luftës.

Burimet:

• Telegrafi — homazhet e Kurtit dhe deklarata e plotë
• Botasot.info — raportim i shkurtuar i homazheve
• Lajmi.net — versioni më i shkurtër i lajmit
• Wikipedia (shqip) — biografia e Ragip Halilajt

— Redaksia ZHURMA