Dokumentet e CIA-s zbulojnë rezistencën e armatosur ndaj Enver Hoxhës

TIRANË — Dokumentet e deklasifikuara të CIA-s zbulojnë detaje të operacioneve të fshehta të rezistencës antikomuniste në Shqipëri gjatë viteve 1949–1952, ku ish-ministri i Brendshëm, Koçi Xoxe, raportohej se fshihej në rajonin e Çermenikës me rreth 250 ndjekës për të nisur sulme ndaj forcave të regjimit.

Sipas dokumenteve të shkurtit 1949, Xoxe lejohej nga ushtria jugosllave të kalonte lirshëm kufirin, ndërsa po atë vit raportohej stacionimi i "Brigadës së Koçi Xoxes" pranë liqenit të Shkodrës. Po ashtu, jugosllavi Dushan Mugosha citohet si një nga organizatorët kryesorë që punonte kundër regjimit të Enver Hoxhës.

Raportet e nëntorit 1949 përshkruajnë luftime të ashpra në Thirrë më 8 tetor të atij viti, ku u zhvillua një konferencë e thirrur nga Ndue Pjetër Gjonmarkaj. Përplasja dyditore me trupat qeveritare përfundoi me disfatën e tyre, gjë që detyroi regjimin të ndryshonte kufijtë administrativë në veri.

Në gusht të vitit 1950, pesë antikomunistë u arratisën nga burgu i Rrëshenit, ku Pjetër Kodeli shpëtoi, ndërsa Shkurt Prenga dhe Marka Preng Vorfi u vranë. Më 18 shtator, forcat qeveritare u përballën në Simon me rezistencën e drejtuar nga Gjon Frrok Kurbini, ku u vranë tre ushtarë qeveritarë.

Dokumentet e nëntorit 1950 zbulojnë gjithashtu praninë e mbi 2,000 guerilasve grekë komunistë në aksin Tiranë-Shkodër, të cilët trajnoheshin ushtarakisht. Më 15 gusht 1950, një grup antikomunist i drejtuar nga Hysni Belishova sulmoi kazermat e Pogradecit, duke shkatërruar materialin luftarak të rebelëve grekë.

Paralelisht, CIA përshkruan punimet fortifikuese të regjimit në zona strategjike si Tomorri, Lubeshi dhe Kapinova. Ndërkohë, në Shkodër u urdhërua dorëzimi i armëve të huaja në bashkimin e Drinit me Bunën, operacion i kryer natën në fshehtësi të plotë nga 12 persona të betuar nën kërcënimin e vdekjes.

Së fundmi, raportet zbulojnë vështirësitë e shumta të CIA-s për të infiltruar legatat shqiptare në Romë dhe Paris, për shkak të prioritetit të ulët që Uashingtoni zyrtar i jepte Shqipërisë. Këto arkiva dëshmojnë se si rezistenca e armatosur sfidoi seriozisht konsolidimin e hershëm të pushtetit komunist.

Burim: BalkanWeb
— Redaksia ZHURMA