Vazhdo leximin
⌕ ☆

Dokumentet e CIA-s zbulojnë rezistencën e armatosur ndaj Enver Hoxhës

Raportet e viteve 1949–1952 tregojnë strehimin e Koçi Xoxes në Çermenikë me 250 ndjekës dhe stërvitjen e brigadave antikomuniste.

Redaksia ZHURMA · · Përditësuar · 2 min lexim

TIRANË — Dokumentet e deklasifikuara të CIA-s zbulojnë detaje të operacioneve të fshehta të rezistencës antikomuniste në Shqipëri gjatë viteve 1949–1952, ku ish-ministri i Brendshëm, Koçi Xoxe, raportohej se fshihej në rajonin e Çermenikës me rreth 250 ndjekës për të nisur sulme ndaj forcave të regjimit.

Koçi Xoxe
Foto: Koçi Xoxe / Wikimedia Commons

Sipas dokumenteve të shkurtit 1949, Xoxe lejohej nga ushtria jugosllave të kalonte lirshëm kufirin, ndërsa po atë vit raportohej stacionimi i "Brigadës së Koçi Xoxes" pranë liqenit të Shkodrës. Po ashtu, jugosllavi Dushan Mugosha citohet si një nga organizatorët kryesorë që punonte kundër regjimit të Enver Hoxhës.

Raportet e nëntorit 1949 përshkruajnë luftime të ashpra në Thirrë më 8 tetor të atij viti, ku u zhvillua një konferencë e thirrur nga Ndue Pjetër Gjonmarkaj. Përplasja dyditore me trupat qeveritare përfundoi me disfatën e tyre, gjë që detyroi regjimin të ndryshonte kufijtë administrativë në veri.

Në gusht të vitit 1950, pesë antikomunistë u arratisën nga burgu i Rrëshenit, ku Pjetër Kodeli shpëtoi, ndërsa Shkurt Prenga dhe Marka Preng Vorfi u vranë. Më 18 shtator, forcat qeveritare u përballën në Simon me rezistencën e drejtuar nga Gjon Frrok Kurbini, ku u vranë tre ushtarë qeveritarë.

Dokumentet e nëntorit 1950 zbulojnë gjithashtu praninë e mbi 2,000 guerilasve grekë komunistë në aksin Tiranë-Shkodër, të cilët trajnoheshin ushtarakisht. Më 15 gusht 1950, një grup antikomunist i drejtuar nga Hysni Belishova sulmoi kazermat e Pogradecit, duke shkatërruar materialin luftarak të rebelëve grekë.

Paralelisht, CIA përshkruan punimet fortifikuese të regjimit në zona strategjike si Tomorri, Lubeshi dhe Kapinova. Ndërkohë, në Shkodër u urdhërua dorëzimi i armëve të huaja në bashkimin e Drinit me Bunën, operacion i kryer natën në fshehtësi të plotë nga 12 persona të betuar nën kërcënimin e vdekjes.

Së fundmi, raportet zbulojnë vështirësitë e shumta të CIA-s për të infiltruar legatat shqiptare në Romë dhe Paris, për shkak të prioritetit të ulët që Uashingtoni zyrtar i jepte Shqipërisë. Këto arkiva dëshmojnë se si rezistenca e armatosur sfidoi seriozisht konsolidimin e hershëm të pushtetit komunist.

Burim: BalkanWeb
— Redaksia ZHURMA

Lexo edhe

Më shumë →
Facebook WhatsApp X
Gjeni një gabim? Na shkruani dhe e korrigjojmë
LIVE Rrethi i Çagllavicës Prishtinë 26 kamera →
Pyet Zhurmën
Shërbime, enciklopedi dhe lajme