Si shpalli Kosova 'Republikën e Parë' nën shtetrrethim më 1990?

PRISHTINË — Më 2 korrik 1990, nën shtetrrethim dhe bllokim të ndërtesës së Kuvendit, 114 delegatë shqiptarë të Kuvendit të Kosovës u mblodhën në platonë para objektit dhe shpallën Deklaratën Kushtetuese, akt që shënoi fillimin e rrugës drejt shtetësisë së Kosovës. Ngjarja erdhi vetëm tre muaj pas heqjes së autonomisë nga Serbia më 23 mars 1989, kur amendamentet kushtetuese serbe kishin suprimuar autonominë dhe kishin intensifikuar presionin ndaj delegatëve.

Ushtruesja e detyrës së presidentes së Kuvendit, Albulena Haxhiu, në një diskutim me disa nga delegatët e atëhershëm, theksoi se Kosova refuzoi të trajtohej si e nënshtruar. "Deklarata përcaktoi aktin si vetëvendosje politike. Ajo e vendosi Kosovën si njësi të pavarur dhe të barabartë në kuadër të konfederatës së Jugosllavisë dhe konfirmoi atë si bashkësi politike kushtetuese të qytetarëve dhe komuniteteve të barabarta," tha Haxhiu.

Deklarata refuzoi amendamentet serbe të vitit 1989 dhe vendosi që Kuvendi dhe bashkësia politike të emërtoheshin vetëm si Kosovë. Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, e cilësoi 2 korrikun si ditë historike. "Pa Republikën e parë të Kosovës, atë të vitit 1990 dhe të dekadës pasuese, nuk do ta bënim dot Republikën e Kosovës si shtet të pavarur të vitit 2008," deklaroi ai.

Kurti shtoi se brezi aktual i politikanëve është i vetëdijshëm se "asgjë s’ka filluar me ne dhe asgjë nuk përfundon me ne". "Gjithkush që ka qenë para nesh e ka trasuar rrugën dhe ka punuar, është angazhuar dhe ka sakrifikuar që ne të vazhdojmë," tha ai.

Nënkryetari i Kuvendit të asaj kohe, Ilaz Ramajli, i cili votoi Deklaratën, theksoi se ajo nuk ishte thjesht një akt juridik. "Këtij rrugëtimi iu bashkua rezistenca gjithëpopullore, sakrifica e UÇK-së dhe mbështetja vendimtare e miqve tanë ndërkombëtarë, në veçanti e SHBA-së. Të gjitha këto përbëjnë hallka të pandashme të historisë sonë të lirisë," tha Ramajli.

Deklarata Kushtetuese, e përbërë nga pesë pika, shpalli Kosovën njësi të barabartë me republikat tjera jugosllave. Dy muaj më vonë, u miratua Kushtetuta e Kosovës, e njohur si Kushtetuta e Kaçanikut, e cila ishte një hap tjetër drejt krijimit të një strukture juridike për shtetin që u realizua më 2008.

Ngjarjet e 2 korrikut 1990 shënuan një moment të rëndësishëm në historinë e Kosovës, ku rezistenca politike dhe popullore u bashkuan për të kundërshtuar shtypjen dhe për të kërkuar të drejtat e veta si popull. Sot, 36 vjet më vonë, këto ngjarje kujtohen me krenari, por edhe me përgjegjësi për të ruajtur dhe përcjellë këtë histori te brezat e rinj.

Burim: Koha.net
— Redaksia ZHURMA