"Lamtumirë shqiptar i mirë" — Rama mbyll me shtatë fjalë

Shtatë fjalë. Aq i kushtoi Edi Ramës mesazhi zyrtar për vdekjen e Rexhep Qosjes: "Lamtumirë shqiptar i mirë. Ngushëllime vëllazërore familjes, të afërmve e miqve të Profesor Rexhep Qosjes."

Është i shkurtër. Është i matur. Dhe është, për Ramën, karakteristik.

"Shqiptar i mirë" — kjo formulë meriton një ndalim. Qosja vetë e ka përdorur në shkrimet e tij. Ajo nuk është vetëm kompliment. Ajo është kategori morale. "Shqiptar i mirë" është njeriu që i shërben kombit me ndershmëri, pa llogari personale, pa përfitim. E kundërta — "shqiptar i keq" — është ai që e përdor përkatësinë si mjet karriere, që flet për kombin kur i duhet vota, që heshtë kur duhet zë.

Kur Rama i jep Qosjes titullin "shqiptar i mirë", ai po bën dy gjëra njëkohësisht. Po e dekoron — sepse është titulli më i nderuar që një shqiptar i jep një tjetri. Dhe po e ngushton — sepse Qosja ishte shumë më shumë se "shqiptar i mirë". Ishte shkrimtar i madh. Ishte mendje politike. Ishte bashkëformues i standardit. Ishte zëri moral më i qëndrueshëm i gjysmës së dytë të shekullit.

"Shqiptar i mirë" është edhe një frazë që Rama e përdor shpesh. Në politikën e tij, ajo bëhet etiketë inkluzive që s’kërkon specifika. Për Qosjen, e cila i kërkon specifika, kjo frazë duket si mbyllje e nxituar. Sikur kryeministri po kthen njërin nga arkitektët e mendimit kombëtar në një kategori të butë, të përgjithshme.

Ka një arsye pse kjo bie në sy. Rama ka një histori komplekse me Qosjen. Në vitet 2000, Qosja ishte kritik i butë i qeverive shqiptare. Në vitet 2010, ka pasur dallime me rrymat nacionaliste që Rama i ka flirtuar dhe i ka larguar sipas konteksteve. Ata nuk ishin miq politikë. Nuk ishin armiq. Ishin dy figura të mëdha shqiptare që e njihnin njëri-tjetrin pa u afruar shumë.

Pra, kur Rama thotë "Lamtumirë shqiptar i mirë", ai po bën zgjedhjen më të sigurt të protokollit — një frazë që nuk angazhon. Krahasojeni me Peleshin, kryeparlamentar i Shqipërisë, që shkroi: "Sot ndoshta mendja më prodhimtare ndër shqiptarë, ndaloi së menduari." Ajo është personale. Ajo flet si njeri që ka lexuar Qosjen. Ose me Begajn, presidentin, që e lidhi largimin me veprën e Qosjes "Panteoni i rralluar". Ajo është letrare.

Rama zgjodhi ngushtësinë. Ndoshta sepse nuk kishte më çfarë të thotë. Ndoshta sepse atij i mjaftojnë shtatë fjalë kur një akademik largohet. Ose ndoshta, me atë ekonomi fjalësh që e karakterizon, ai po i bën Qosjes një nderim që duket i vogël, por ka peshë: kur shqiptari i mirë ikën, nuk duhen fjalë të shumta. Mjafton të kujtohet se ka qenë.

Zhurma s’është bujare me Ramën. Por kjo formulë, për një ditë si sot, nuk është e padrejtë.

Burim: Telegrafi

— Redaksia ZHURMA