Kultura
Letërsia, artet, filmi dhe krijuesit bashkëkohorë shqiptarë.
Nga Muzeu
Enciklopedia e plotë →-
Sami Frashëri: enciklopedisti që e projektoi shtetin shqiptar para se ai të lindte
Enciklopedist i Perandorisë Osmane dhe arkitekt i fshehtë i kombit (1850–1904): qeveria, shkolla, kufijtë dhe alfabeti mbi letër, ndërsa vëllezërit udhëhiqnin Lidhjen dhe shkruanin vargun.
-
Anton Çetta: folkloristi që pajtoi gjakun
Profesor në Universitetin e Prishtinës, lindur në Gjakovë më 1920; udhëhoqi pajtimin e gjaqeve që e ktheu Kanunin kundër anës së tij më të errët (1920–1995).
-
Haxhi Zeka: ura mes Lidhjes së Prizrenit dhe Lidhjes së Pejës
Më 29 janar 1899 mblodhi rreth 450 krerë në Pejë, pezulloi gjakmarrjet dhe themeloi Besa-Besën — e njëjta fjalë e dhënë, njëzet vjet pas Prizrenit (1832–1902).
-
Lidhja Demokratike e Kosovës: partia që u bë shtet në hije
Themeluar në Prishtinë më 23 dhjetor 1989, ndërsa komunizmi binte në Evropën Lindore; brenda pak muajsh u bë trupi politik i një populli të tërë — rezistenca paqësore 1989–1999.
-
Ndoc Nikaj, ati i romanit historik shqiptar dhe botues shkodran
Prifti shkodran që hapi shtypshkronjën e parë të Shkodrës dhe botoi gazeta kur alfabeti shqip ishte i ndaluar me ligj; vdiq në një qeli të diktaturës më 16 janar 1951, 86 vjeç.
-
Naim Frashëri: poeti që i dha një atdhe në varg gjuhës së ndaluar
Lindur në Frashër (1846–1900): nëpunës osman në Stamboll ditën, redaktor i letërsisë së ndaluar natën; me Abdylin e Samiun i dha rrjetit shqiptar shpirtin — imagjinatën e një kombi.
-
Ushtria Çlirimtare e Kosovës: nga malet e Drenicës te çlirimi krah NATO-s
Lindi nga heqja e autonomisë më 1989 dhe nga shteti paralel nëpër bodrume; nga një grusht burrash të armatosur në Drenicë te lufta krah aleancës më të fuqishme në botë (1990s–1999).
-
Bjeshkët e Nemuna: tre shtete e ndajnë në letër, një popull i vetëm e quan shtëpi
Vargu më jugor i Dinarideve, me majën e Jezercës (2.694 m) si kulm të gjithë vargut; kufiri i 1913-s e ndau mes tre shteteve — bjeshka, kënga dhe Kanuni jo.
-
Kanuni i Skënderbeut: kodi zakonor i Shqipërisë së mesme, i mbledhur në fshehtësi
Nga Kurbini te Dibra, e drejta zakonore e trevës kastriotase mbeti pesë shekuj pa shkrim — derisa një frat i Shkodrës e mblodhi nen për nen dhe e botoi më 1993.
-
Papa Kristo Negovani: prifti që u vra për meshën në shqip
Në 1905, një prift u masakrua nga çeta greke sepse mbajti shërbesën në gjuhën shqipe. Historia e një dëshmori të gjuhës amtare — dhe fara e Kishës Autoqefale.
-
Onufri, mjeshtri i ikonës shqiptare dhe e kuqja që mban emrin e tij
Një prift-piktor i shekullit XVI që punoi nga Berati te Kastoria, themeloi një shkollë të tërë ikonografësh dhe u harrua për katër shekuj — derisa muret e kishave ia rikthyen emrin.
-
Shqipëria: Një Vend Me Histori dhe Kulturë
Shqipëria, një vend i pasur me histori dhe kulturë, vazhdon të tërheq vëmendjen e botës.
-
Gazeta „Bota Sot“: 31 vjet urë midis diasporës dhe atdheut
Gazeta „Bota Sot“, e themeluar në Zvicër më 1995, ka qenë një urë midis shqiptarëve në Kosovë, Shqipëri dhe diasporë, por sfidat e epokës dixhitale e kanë lënë atë në hije të rolit të dikurshëm.
-
Oltsen Gripshi: historian i artit që i dha zë novelës grafike shqiptare
Oltsen Gripshi, historian i artit dhe artist, ka shkruar një studim 400-faqesh që rikuperon historinë e novelës grafike dhe karikaturës shqiptare — dy zhanre që, sipas tij, „flasin më fort se fjala“.
-
Vera Kulturore e Çairit: një muaj festivitet apo mungesë vizioni?
Komuna e Çairit nisi "Verën Kulturore 2026" — por pa orare, pa emra artistësh, pa buxhet të publikuar. Zhurma analizon mungesën e transparencës në programet komunale kulturore.
-
Gjuha shqipe në Maqedoninë e Veriut: ligji ekziston, mungon vullneti
Studentët shqiptarë në Maqedoninë e Veriut protestojnë prej dy vjetësh për të drejtën e provimeve në gjuhën shqipe. Ligji ekziston, por zbatohet selektivisht në një klimë politike që Lapsi.al e përshkruan si acaruar ndëretnikisht.
-
Java e Albanologjisë: Si e sheh Prishtina historinë shqiptare përballë Europës
Edicioni i 17-të i "Javës së Albanologjisë" në Prishtinë e vuri historiografinë shqiptare "përballë" asaj evropiane, por la mënjanë pyetjen pse letërsia shqiptare — si ajo e Kadaresë — e fitoi këtë ndërkombëtarizim pa e kërkuar.
-
Turizmi shqiptar: mes bukurisë së paprekur dhe rrezikut të mbipopullimit
Nga Riviera Shqiptare deri te protestat e Zvërnecit: si turizmi po transformon Shqipërinë — dhe si po e kërcënon autenticiteti që e bën tërheqëse.