Kultura
Letërsia, artet, filmi dhe krijuesit bashkëkohorë shqiptarë.
Nga Muzeu
Enciklopedia e plotë →-
Sami Frashëri: enciklopedisti që e projektoi shtetin shqiptar para se ai të lindte
Enciklopedist i Perandorisë Osmane dhe arkitekt i fshehtë i kombit (1850–1904): qeveria, shkolla, kufijtë dhe alfabeti mbi letër, ndërsa vëllezërit udhëhiqnin Lidhjen dhe shkruanin vargun.
-
Anton Çetta: folkloristi që pajtoi gjakun
Profesor në Universitetin e Prishtinës, lindur në Gjakovë më 1920; udhëhoqi pajtimin e gjaqeve që e ktheu Kanunin kundër anës së tij më të errët (1920–1995).
-
Haxhi Zeka: ura mes Lidhjes së Prizrenit dhe Lidhjes së Pejës
Më 29 janar 1899 mblodhi rreth 450 krerë në Pejë, pezulloi gjakmarrjet dhe themeloi Besa-Besën — e njëjta fjalë e dhënë, njëzet vjet pas Prizrenit (1832–1902).
-
Lidhja Demokratike e Kosovës: partia që u bë shtet në hije
Themeluar në Prishtinë më 23 dhjetor 1989, ndërsa komunizmi binte në Evropën Lindore; brenda pak muajsh u bë trupi politik i një populli të tërë — rezistenca paqësore 1989–1999.
-
Ndoc Nikaj, ati i romanit historik shqiptar dhe botues shkodran
Prifti shkodran që hapi shtypshkronjën e parë të Shkodrës dhe botoi gazeta kur alfabeti shqip ishte i ndaluar me ligj; vdiq në një qeli të diktaturës më 16 janar 1951, 86 vjeç.
-
Naim Frashëri: poeti që i dha një atdhe në varg gjuhës së ndaluar
Lindur në Frashër (1846–1900): nëpunës osman në Stamboll ditën, redaktor i letërsisë së ndaluar natën; me Abdylin e Samiun i dha rrjetit shqiptar shpirtin — imagjinatën e një kombi.
-
Ushtria Çlirimtare e Kosovës: nga malet e Drenicës te çlirimi krah NATO-s
Lindi nga heqja e autonomisë më 1989 dhe nga shteti paralel nëpër bodrume; nga një grusht burrash të armatosur në Drenicë te lufta krah aleancës më të fuqishme në botë (1990s–1999).
-
Bjeshkët e Nemuna: tre shtete e ndajnë në letër, një popull i vetëm e quan shtëpi
Vargu më jugor i Dinarideve, me majën e Jezercës (2.694 m) si kulm të gjithë vargut; kufiri i 1913-s e ndau mes tre shteteve — bjeshka, kënga dhe Kanuni jo.
-
Kalaja e Shkupit: rihapja pas nëntë vjetësh mbyllje teston premtime kulturore
Pas nëntë vjetësh mbyllje, Kalaja e Shkupit rihapet në qershor 2026. Premtimet e ministrit Lutkov testohen nga një e kaluar e zbrazët detajesh dhe një memorandum pa garanci zbatimi.
-
Kadareja mes artificit dhe origjinalitetit: çfarë thonë leximet e reja
Leximet e reja e shqyrtojnë Kadarenë si artizan të shkrimit që e kupton letërsinë si marifet intelektual, jo si freskim rrënjësor të zhanrit.
-
Kuzhina shqiptare: Nga flia te torta Hyrem, çfarë tregon ëmbëlsia për identitetin tonë
Nga diversifikimi neolitik 8,000 vjet më parë te ëmbëlsirat e frymëzuara nga serialet turke, kuzhina shqiptare reflekton tensionin midis trashëgimisë së thellë dhe ndikimeve bashkëkohore.
-
Teatri Kombëtar: Si u shndërrua një ikonë e arkitekturës në betejë politike
Shembja e Teatrit Kombëtar në maj 2020 i dha fund një ndërtese racionaliste me rrënjë futuriste që kishte kaluar nga skena artistike në simbol të rezistencës civile.
-
Lahuta e Malcís: epopeja që u bë e ndaluar dhe u kthye në testament kulturor
"Lahuta e Malcís" e Gjergj Fishtës, e quajtur "Iliada shqiptare", u ndalua njëkohësisht nga regjimi komunist në Shqipëri dhe ai titist në Jugosllavi, duke u kthyer nga vepër e rrezikshme politike në testament të pavdekshëm kulturor.
-
Festivali i Këngës: si një garë në RTSH u bë pasqyrë e politikës dhe identitetit shqiptar
Nga manifestim kulturor shtetëror në radio më 1962, Festivali i Këngës në RTSH u shndërrua në ngjarjen më të rëndësishme muzikore të vitit dhe zgjedhësin e përfaqësuesit shqiptar në Eurovision.
-
Kinostudio: si u ndërtua dhe u shkërmoq kinemaja shtetërore shqiptare
Agjencia Shqiptare e Filmave, e krijuar në 1945 dhe shndërruar më pas në Kinostudio, prodhoi mbi 700 filma fiction dhe dokumentarë si trungu i vetëm i kinemasë shqiptare për gati gjysmë shekulli.
-
Akorde të Kosovës: rikthimi pas marrëveshjes RTK–Ministria e Kulturës
Festivali i muzikës klasike rikthehet me financim të siguruar nga dy institucionet kryesore, duke hapur mundësi për skenë ndërkombëtare të artistëve vendas.
-
Bim Bimma dhe Dua Lipa: dhurata si shenjë vëmendjeje për rapin kosovar
Reperi i njohur i dërgoi këngëtares ndërkombëtare një zinxhir flori, duke e shndërruar momentin në simbol të njohjes që artistët e diasporës i japin skenës hip-hop në Kosovë.
-
Baleti i Kosovës në Kolumbi: art që flet më shumë se diplomacia
Turneu në Amerikën Latine shënon prezencën më të lartë të institucionit kulturor kosovar në një zonë ku njohja e shtetit mbetet e kufizuar politikisht.