48 viktima në punë, 64.5 mln lekë gjoba — llogaria e ISHP 2025

64.5 milionë lekë gjoba. 268 raste të penalizuara. 275 aksidente në punë. 48 vdekje. Këta janë numrat e vitit 2025 që Inspektorati Shtetëror i Punës dhe Shërbimeve Shoqërore i ka vendosur krah për krah në raportin e tij vjetor. Nëse i ndash, gjoba mesatare për çdo jetë të humbur del afërsisht 1.34 milionë lekë — pak më shumë se 13 mijë euro. Kjo është shifra me të cilën sistemi shqiptar i sigurisë në punë i vendos çmim një vdekjeje administrative.

Të dhënat vijnë nga raporti vjetor i ISHP-së, institucioni që mban nën mbikqyrje zbatimin e legjislacionit të punës në Shqipëri. Gjatë 2025, sipas po këtij dokumenti, janë inspektuar 9,532 subjekte dhe janë verifikuar mbi 205 mijë vende pune. Raportimi nga vetë bizneset, thotë ISHP-ja, ka arritur 96% — një rekord transparence që mund të lexohet si përmirësim, por edhe si konfirmim se aksidentet nuk janë raste të izoluara por një fenomen i përhapur në sektorë të tërë të ekonomisë.

Krahasimi me vitin paraardhës e bën figurën më të ashpër. Kontrollet e nisura për shkak të një aksidenti janë shtuar me 23% kundrejt 2024-ës, çdo rast është shoqëruar me masa administrative, shpesh të shumëfishta për të njëjtin subjekt. Inspektorati, në raport, e quan këtë “qasje më të ashpër ndëshkuese”. Por sektorët në të cilët përqendrohen shkeljet nuk kanë ndryshuar: ndërtimi, industria përpunuese dhe një pjesë e shërbimeve — të njëjtat tre fusha që çdo vit e radhit dominojnë tabelën e viktimave.

Pse s’po ndryshon gjë? Përgjigjja, sipas raportit, është strukturore. “Një pjesë e bizneseve vijojnë ta trajtojnë sigurinë në punë si një kosto që duhet minimizuar, jo si një investim që ul riskun”, shkruan ISHP-ja. E përkthyer: pajisjet mbrojtëse, standardet teknike dhe trajnimet shihen si shpenzim, jo si kapital. Llogaria bëhet vetëm kur aksidenti ka ndodhur — atëherë gjoba, humbja e ditëve të punës, kostot e kompensimit dhe presioni mbi sistemin shëndetësor publik vijnë të gjitha njëherësh.

Për familjet shqiptare ndikimi është i drejtpërdrejtë. Nga 212 të lënduar dhe 48 viktima të vitit 2025, pjesa dërrmuese janë pronarë të vetëm të ardhurash ose punonjës në moshë pune. Pasojat financiare kalojnë mbi skemën e sigurimeve shoqërore, mbi spitalet publike dhe mbi familjen e drejtpërdrejtë — shpesh në vende ku një punëtor ndërtimi mbështet katër a pesë persona. Për diasporën që dërgon remitanca, kjo nënkupton se një pjesë e ngarkesës sociale që duhej mbajtur nga punëdhënësi po kalon te njerëzit e saj jashtë vendit.

Pyetja që lë raporti pa përgjigje është e thjeshtë: a mjaftojnë 64.5 milionë lekë gjoba — pak më shumë se 640 mijë euro totale — për të ndryshuar sjelljen e sektorëve ku qarkullojnë kontrata të ndërtimit prej qindra milionë eurosh? Kur një gjobë mesatare prej 240 mijë lekësh është më e lirë se një komplet i plotë pajisjesh mbrojtëse për një kantier mesatar, llogaria e riskut bëhet mekanike: sistemi shqiptar i sigurisë në punë, për shumë biznese, mbetet i lirë për t’u shkelur.

Çfarë të shihet më tej: raporti i parë tremujor i ISHP-së për 2026 — nëse trendi i 23% të kontrolleve po vazhdon apo po ngrihet, dhe nëse niveli i gjobave mesatare është rritur në përgjigje të kritikave. Sepse kur një shtet ka vdekjet e vendit të punës në dyshifrore dhe gjobat mesatare në mijëra eurosh, dallimi midis “raportim më i mirë” dhe “parandalim më i mirë” nuk është teknik — është politik.

Burim: Balkanweb

— Redaksia ZHURMA