Sondazhi i BE: 39% shqiptarë dhe 18% kosovarë nuk mbyllin muajin

Tetë herë mbi mesataren europiane — kaq janë punëtorët shqiptarë që nuk arrijnë t'i mbulojnë shpenzimet mujore. Dhe Kosova nuk mbetet shumë prapa: 18% e punëtorëve kosovarë, ose rreth 1 në 6, raportojnë të njëjtat vështirësi financiare deri në fund të muajit.

Shifrat vijnë nga Anketa Europiane për Kushtet e Punës (EWCS) 2024, e publikuar nga Eurofound në prill 2026. Anketa mbulon 35 shtete, bazohet në 36,644 intervista ballë për ballë dhe realizohet çdo pesë vjet. Të anketuarve u kërkohet të vlerësojnë sa lehtë ose vështirë ia del familja e tyre të përballojë shpenzimet mujore, duke marrë parasysh të gjitha të ardhurat.

Numrat rajonalë — Shqipëria e para, Kosova e dyta

Shqipëria renditet e para keq në gjithë Europën: 39% e punëtorëve pohojnë vështirësi ose shumë vështirësi për të mbyllur muajin. Mesatarja e BE-së është 8% — dallimi është pothuajse pesëfish. Pas Shqipërisë renditet Greqia me 21%, ndërkohë Kosova ndjek me 18%. Bosnja e Hercegovina raportonte 13%, Serbia dhe Maqedonia e Veriut nga 9%, Kroacia 8%, ndërsa Mali i Zi ka nivelin më të ulët në rajon: 7%. Shteti europian me rezultatin më të mirë është Polonia, ku vetëm 1% e punëtorëve deklarojnë vështirësi.

Trendi i gjithmbarshëm europian ka qenë pozitiv: nga 17% në vitin 2010, gjatë krizës financiare, te 8% sot. Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi kanë shënuar rënie mbi 20 pikë përqindjeje. Shqipëria nuk ka ndjekur të njëjtin trajektore — mbetet rekordere negative.

Kush goditet më shumë

Anketa tregon se cenueshmëria financiare nuk shpërndahet njëlloj. Nënat e vetme janë të goditura më rëndë: 46% raportojnë vështirësi. Prindërit e vetëm arrijnë 43%. Punëtorët me kontrata të përkohshme raportojnë 36%, ata pa kontratë 42%. Punonjësit në profesione elementare — pastrues, punëtorë ndërtimi, bujqësorë — raportojnë vështirësi në 49% të rasteve, ndërkohë menaxherët dhe profesionistët qëndrojnë nën 20%.

Ky profil prek drejtpërdrejt edhe komunitetin e diasporës: familjet e mbetura në Kosovë dhe Shqipëri, shpesh të kryesuara nga nëna të vetme ose prindër me paga të ulëta, janë saktësisht grupet për të cilat remitancat mbajnë balancën mujore. Kur diaspora shqipfolëse — në Zvicër, Gjermani, Itali — përballet me presione inflacioniste të veta, volumi i transfertave mund të luhatet, duke e theksuar varësinë e këtyre familjeve.

Çfarë sinjalizon kjo për politikat

EWCS 2024 konfirmon diçka që shifrat vendase të INSTAT-it dhe BQK-së e kanë vënë re prej vitesh: rritja ekonomike nuk ka arritur të ulet te punëtorët me paga të ulëta. Debatat politike mbi pagën minimale — Maqedonia e Veriut synon 500 euro deri në 2028, Kosova ka bërë rritje progresive — janë të lidhura drejtpërdrejt me këtë hendek. Raporti nënvizoi nevojën që politikat mbështetëse të orientohen drejt prindërve të vetëm dhe punëtorëve me paga të ulëta, pasi ata shpesh gjenden "nën presion të madh financiar."

EWCS i radhës pritet rreth vitit 2029. Deri atëherë, tregues periodikë si pagat mesatare të BQK-së dhe barometrat e ASK-ut ofrojnë kontekst ndërmjetës. Për Kosovën, edhe nismat e BE-së mbi tregun e punës — si dialogu në kuadrin e Planit të Rritjes — do të testohen pikërisht te kjo shifër: sa punëtorë e mbyllin muajin pa ndihmë nga jashtë.

Burim: Eurofound — EWCS 2024, Gazeta Express

— Redaksia ZHURMA