63 vota pro, asnjë kundër — Kosova blindon shportën me çmime tavan

Gjashtëdhjetë e tre vota pro. Zero kundër. Zero abstenime.

Me këto tri shifra — një salla e ndarë në gjysmë, gjysma tjetër bojkot — Kuvendi i Kosovës miratoi të enjten, 23 prill 2026, Ligjin për Masat e Përkohshme për Produktet Themelore në raste të veçanta të destabilizimit në treg, i njohur ndryshe si ligji i çmimeve tavan. Ministrja e Tregtisë, Mimoza Kusari Lila, lajmëroi menjëherë zbatimin. Opozita — LDK, AAK, PDK, Nisma — nuk ishte në sallë kur u votua.

Krahasuar me atë që ka ndodhur: masa të tilla kanë qenë kërkuar në disa kriza të viteve të fundit — pandemia, kriza e energjisë, efekti zinxhir i luftës në Ukrainë — por deri tani Kosova nuk kishte bazë të plotë ligjore për t’i vendosur menjëherë. Ligji i ri i jep qeverisë mjetin institucional. Në praktikë, kur një produkt bazë — buka, mielli, qumështi, vaji, sheqeri — shënon shtrenjtim që qeveria e klasifikon si “destabilizues” dhe “të paarsyeshëm”, ministria mund të vendosë çmim tavan të përkohshëm me vendim ekzekutiv, pa pritur votim të ri në Kuvend.

Çfarë do të thotë për një familje në Drenas apo Gjakovë? Në letër: kur çmimi i bukës ose i vajit ngrihet brenda natës në një masë që godet shportën mujore, qeveria ka tani mjetin juridik për ta kthyer menjëherë. Në letër. Sepse kriteret — çka është “destabilizim”, çka është “shtrenjtim i paarsyeshëm” — në tekstin e ligjit nuk janë thelbësisht numerikë; ata janë të interpretueshëm. Kjo e fuqizon ministrinë e Tregtisë dhe e bën njëkohësisht të ndikuar nga cikli politik.

Opozita e akuzon qeverinë se po ndërhyn në tregun e lirë dhe po krijon shtet komandues. Kryeministri Albin Kurti e ka mbrojtur si “balanc mes funksionimit të lirë të tregut dhe përgjegjësisë së shtetit për të mbrojtur interesin publik në situata të jashtëzakonshme”. Nga pikëpamja ekonomike, literatura globale e ka tregun tavan me histori të dyanshme: në krizë afatshkurtër, ata zbusin goditjen për konsumatorin; gjatë dhe gjerësisht, ata mund të krijojnë mungesë, sepse shitësit nuk kanë incentiv të furnizojnë nën kosto.

Implikimi i drejtpërdrejtë për familjet në Kosovë dhe për diasporën që dërgon remitanca: kur çmimet spekulohen, masa mund të zbusë goditjen mujore. Për importuesit shqiptarë që shesin në Kosovë — dhe janë shumë, sidomos në ushqime dhe produkte bazë — ligji shton një shtresë risku rregullator. Kontratat e blerjes tani duhet të marrin parasysh që çmimi i shitjes mund të kufizohet papritmas me vendim ministror.

Pikëpamja më e rrezikshme, megjithatë, nuk është te ekonomia. Është te procesi. Para se të hyjë në fuqi, ligji duhet të nënshkruhet nga presidenti. Por Kosova nuk ka president të zgjedhur. Firmën do ta vërë Albulena Haxhiu, ushtruesja e detyrës, sepse Kuvendi akoma s’ka arritur të zgjedhë një president. Një ligj që do të kufizojë tregun për shumë miliona euro, po nënshkruhet nga një figurë e cila mban vulën, por jo karrigen e plotë të legjitimitetit.

Çfarë duhet të shikohet në javët që vijnë: dekretet e para të qeverisë nën këtë ligj (cili produkt i parë merret në tavan?), reagimi i Odës Ekonomike të Kosovës dhe i dhomave tregtare, analiza e Bankës Qendrore të Kosovës (BQK) për efektin te inflacioni në produktet bazë — i cili sipas të dhënave më të fundit mbetet një nga shqetësimet kryesore për familjet me të ardhura të ulëta. Dhe, kritike, momenti kur Kuvendi do të zgjedhë një president. Sepse çdo ligj i miratuar tani ka një hije mbi të tashmen: po firmoset nga dora e dikujt që mban vulën, por jo karrigen.

Burim: Telegrafi

— Redaksia ZHURMA