Baleti i Kosovës në Kolumbi: art që flet më shumë se diplomacia

PRISHTINË — Në Teatro Pablo Tobón Uribe të Medellín-it, një nga skenat kryesore të Kolumbisë, dritat u ulën për "Carmina Burana" me koreografi të Toni Candeloro-s. Publiku kolumbian, sipas albinfo.ch, i përcolli interpretimin e Baletit Kombëtar të Kosovës me duartrokitje të gjata — një reagim që do të përsëritej edhe në Cali dhe Bogotá, ku trupa kosovare e mbylli turneun e saj në Amerikën Qendrore dhe Latine.

Pse ka rëndësi

• Baleti Kombëtar i Kosovës mbylli në Kolumbi një turne prej gjashtë shfaqjesh në El Salvador e Kolumbi, me rreth 5,500 spektatorë, duke shfaqur «Carmina Burana» me koreografi të Toni Candeloro-s.
• Kosova, e njohur ende nga më pak se gjysma e anëtarëve të OKB-së, po prezantohet në skena ndërkombëtare kryesisht përmes kulturës — aty ku diplomacia zyrtare ka ngecur.
• Para shfaqjes në Bogotá, Ambasada e Kosovës organizoi një pritje zyrtare për diplomatë, ambasadorë e personalitete kulturore: skena artistike e ndërthurur drejtpërdrejt me protokollin diplomatik.

Ky turne, i raportuar nga tri burime të pavarura (botasot.info, zeri.info, albinfo.ch), përfshiu gjashtë shfaqje në El Salvador dhe Kolumbi, me një audiencë totale prej rreth 5,500 spektatorësh sipas njoftimit zyrtar të Baletit Kombëtar të Kosovës që citon botasot.info. Shifra nuk është e madhe në terma komercialë, por konteksti politik e bën të rëndësishme: Kosova, shtet i njohur ende nga më pak se gjysma e anëtarëve të OKB-së, po prezanton veten në skena ndërkombëtare kryesisht përmes kulturës, aty ku diplomatia zyrtare ka dështuar ose ka ngecur.

Zeri.info raporton një detaj që burimet e tjera e anashkalojnë: para shfaqjes në Bogotá, Ambasada e Kosovës në Kolumbi organizoi një pritje zyrtare për diplomatë, ambasadorë dhe personalitete kulturore. Artan Duraku, Carolina Deik dhe Patricia Cortés Ortiz folën aty për "rëndësinë e artit dhe kulturës në forcimin e lidhjeve ndërmjet popujve dhe shteteve." Kjo ndërthurje e skenës artistike me protokollin diplomatik tregon se cila qashe po përdoret — dhe po funksionon — për hapjen e dyerve që mbeten të mbyllura në korridoret e OKB-së.

Toni Candeloro, emri që të tre burimet e përmendin si koreograf, nuk është zgjedhje rastësore. "Carmina Burana" e Carl Orff-it është repertor klasik baleti, një vepër që kërkon trupë të stërvitur dhe financim të qëndrueshëm — dy gjëra që Baletit Kombëtar të Kosovës i janë mohuar në mënyrë kronike. Suksesi i këtij turneu, pra, ngre pyetjen se çfarë do të ishte e mundur me mbështetje institucionale të vërtetë, e jo me fonde projektesh që mbarojnë me fundin e sezonit.

Albinfo.ch e cilëson performancën si "të jashtëzakonshme" dhe e vendos në kuadrin e "fuqisë së artit për të kapërcyer kufijtë." Kjo formulë, e përsëritur shpesh në raportimin kulturor shqip, këtu ka një peshë specifike: kufijtë në fjalë janë jo vetëm gjeografikë, por edhe politikë. Nëse një trupë baleti nga Prishtina mund të performojë në Medellín pa viza speciale, pa kontestime sovraniteti, pa bojkote — ndërsa sportistët e Kosovës ende përballen me pengesa në garat ndërkombëtare — atëherë arti ofron një korridor që shteti nuk e ka hapur ende.

Megjithatë, raportimi i burimeve mbetet në sipërfaqe. Asnjë prej tyre nuk pyet se sa kushtoi turneu, kush e financoi, sa paguan artistët, apo në çfarë kushtesh udhëtuan. Zeri.info e mbyll me "sukses i rëndësishëm për promovimin e kulturës së Kosovës" — një formulim që mund të jetë edhe njoftim shtypi, edhe gazetari. Diferenca mes tyre është pyetja që mungon.

Burimet:

• Botasot.info — të dhëna mbi turneun, numrin e shfaqjeve dhe audiencën
• Zëri.info — reagimi i publikut në Bogotá dhe pritja diplomatike
• Albinfo.ch — performanca në Medellín dhe konteksti i turneut

— Redaksia ZHURMA