90% hidro: Drini si mburojë kur Italia +20%

Mbi 90% e energjisë elektrike të Shqipërisë vjen nga hidrocentralet — dhe ky fakt po bëhet mburoja kryesore e vendit ndaj krizës globale të energjisë. Ndërkohë që Italia ka shënuar mbi 20% rritje të çmimeve në tregun e energjisë dhe Gjermania mbi 15%, Shqipëria po qëndron jashtë harkut të krizës.

Reuters, duke analizuar pasojat e tensioneve ndërkombëtare të nxitura nga konflikti me Iranin — i shpërthyer në fund të shkurtit 2026 — ka vlerësuar se Shqipëria është një nga vendet europiane "më pak të prekura" nga rritja e çmimeve të energjisë. Zëri.info raporton analizën e agjencisë, e publikuar të martën, 28 prill 2026.

Faktorin kryesor e luan lumi Drin dhe sistemi i hidrocentraleve shqiptare. E ndihmuar nga reshjet e shumta të dimrit dhe shkrirja pranverore e dëborës, prodhimi hidroenergjetik ka qenë i lartë gjatë muajve të fundit, duke stabilizuar çmimet në tregun me shumicë. Kontrasti me Europën është i mprehtë: Franca, e mbrojtur nga energjia bërthamore, dhe Spanja, falë rinovueshmes, kanë shënuar rritje më të moderuara — por Italia dhe Gjermania, të varura nga gazi dhe nafta, e ndiejnë goditjen plotësisht.

Edhe brenda Ballkanit, dallimi bëhet evident. Kosova vendosi çmim tavan për naftën (1.84 euro/litër) dhe benzinën (1.44 euro/litër), Mali i Zi uli akcizat deri 50%, Serbia liroi rezervat strategjike — masa fiskale urgente që tregojnë sa i fortë ishte presioni mbi ekonomitë fqinje. Shqipëria nuk kishte nevojë për ndërhyrje të ngjashme në sektorin elektrik: hidrocentralet e bënë punën pa kosto buxhetore.

Ekspertët cituar nga Reuters theksojnë se kriza aktuale mund të shërbejë si argument i fortë për politikat energjetike të ardhshme: modeli hidroenergjetik, ndonëse i ndjeshëm ndaj kushteve klimatike, tregon rezistencë të natyrshme ndaj goditjeve të tregut global të naftës. Nga ana tjetër, varësia e plotë nga uji e bën sistemin të brishtë: thatësia e rëndë e vitit 2017, kur Shqipëria importoi rrymë masivisht, mbetet shembull paralajmërues.

Pasojat për familjet dhe bizneset janë konkrete. Shqipëria po paguan çmime energjie elektrike më të ulëta se homologët italianë ose gjermanë, gjë që ul koston e prodhimit, transportit dhe ngrohjes. Kjo stabiliteti ka ndihmuar të mbajë inflacionin shqiptar në nivele të moderuara: Fondi Monetar Ndërkombëtar parashikon 3.7% inflacion për Shqipërinë në 2026 — rreth gjysma e inflacionit të Serbisë (7.0%) dhe ndjeshëm nën 5.8% të Kosovës, ku sektori energjetik është më i ekspozuar ndaj çmimeve ndërkombëtare.

Çfarë të vëzhgojmë: nivelet verore të ujit në rezervuarët e Drinit do të jenë faktor kyç. Nëse vera sjell thatësi të zgjatur, prodhimi hidroenergjetik bie dhe mburoja natyrore zhduket. Banka e Shqipërisë pritet të publikojë raportin tremujor të politikës monetare në qershor 2026 — ai do të tregojë nëse stabiliteti i çmimeve të energjisë elektrike ka frenuar inflacionin nën pragun e 4%.

Burim: Zëri (Reuters), FMN — World Economic Outlook, prill 2026

— Redaksia ZHURMA