Vetëm 19% e grave janë të punësuara në Kosovë — 65% e diplomuarve janë gra

Vetëm 19 për qind e grave janë realisht të punësuara në Kosovë — shifër e konfirmuar nga Saxhide Mustafa, koordinatore e Forumit Ekonomik të Grave të Kosovës, 1 maj 2026, Ditën Ndërkombëtare të Punëtorëve. Rreth 76 për qind e grave mbeten krejtësisht jashtë tregut të punës, sipas të dhënave të Agjencisë së Statistikave të Kosovës (ASK).

65% e diplomuarve janë gra — dhe shumica nuk punojnë

Paradoksi është i qartë: 65 për qind e të diplomuarve universitar janë gra, ndërkohë që vetëm 24 për qind e tyre konsiderohen aktive në tregun e punës. Kosova prodhon kapital njerëzor femëror, por nuk e absorbon. Vetëm 19 për qind e grave janë realisht të punësuara — gjashtë pikë nën normën e aktivitetit prej 24 për qind. Ky hendek arsim-punësim nuk është aksidentor: ai rrjedh nga pengesa strukturore që politikëbërësit i kanë lënë pa adresuar me vite.

Pengesat: çerdhe, transport, diskriminim dhe ligje të pazbatuara

Mustafa ka identifikuar katër barriera kryesore. E para: mungesa e çerdheve dhe qendrave të kujdesit — shumë gra mbeten të lidhura me familjen jo nga dëshira, por nga nevoja. E dyta: transporti i parregulluar nga zonat rurale, ku lëvizshmëria e grave është e kufizuar edhe fizikisht. E treta: diskriminimi gjatë intervistave — ku gratë ende pyeten për statusin martesor dhe planifikimin familjar, gjë e paligjshme por e padenoncuar. E katërta: mungesa e zbatimit të Ligjit të Punës.

"Politikëbërësit duhet të marrin përgjegjësi konkrete. Ky është borxh ndaj qytetarëve që paguajnë taksa", ka theksuar Mustafa. Ajo ka shtuar se Ligji aktual i Punës nuk ofron zgjidhje adekuate për lejen prindërore dhe ndarjen e barrës së kujdesit mes prindërve. Fondi i sigurimeve shoqërore — ai që do të mbulonte lejen e lehonisë — mungon në praktikë, duke krijuar pasiguri ekonomike veçanërisht në sektorin privat. Deri në mbyllje të këtij artikulli, qeveria kosovar nuk ka deklaruar pozicionin e vet mbi rekomandimet e Forumit Ekonomik të Grave të Kosovës.

Çfarë pret Kuvendi i ri

Rekomandimet janë konkrete: sistem i qëndrueshëm kujdesit për fëmijë, reformë e Ligjit të Punës me leje prindërore të ndarë mes prindërve, funksionalizim i fondit të sigurimeve shoqërore, fuqizim i inspektoratit të punës, dhe rritje e organizimit sindikal në sektorin privat. Kuvendi i dalë nga zgjedhjet e 7 qershorit do të ndeshet me këtë presion që nga muajt e parë: çdo grua e arsimuar jashtë tregut të punës i kushton ekonomisë kosovar produktivitetin e humbur dhe kontributin tatimor të munguar. ASK e dokumenton këtë boshllëk vit pas viti — por shifrat mbeten pa politikë publike adekuate.

Burim: Telegrafi, ASK — Tregu i Punës

— Redaksia ZHURMA