99% të lidhur, 22% me aftësi — paradoksi dixhital shqiptar

Të dhënat e Eurostat janë të mprehta si thikë. Shqipëria renditet e fundit në Europë për aftësi bazë dixhitale. Në 2023, vetëm 25% e meshkujve dhe 22% e femrave shqiptare kishin të paktën një aftësi bazë dixhitale. Mesatarja e BE-së: 57% meshkuj, 54% femra. Në rajon, Mali i Zi kryeson me 53% dhe 50%. Serbia ka 36% dhe 32%. Kosovën Eurostat s’e ka në të dhëna.

Tani vjen paradoksi. Familjet shqiptare janë ndër ato me aksesin më të lartë të internetit në Europë: 99.27% kanë akses në shtëpi, krahasuar me 94.74% mesatare e BE-së. Kosova është edhe më lart, me 99.35%.

Pra: 100% të lidhur me tel, 22% të aftë për ta përdorur si mjet.

Ky numër shpjegon më shumë për Shqipërinë e sotme sesa dhjetëra sondazhe. Ne nuk jemi "pa internet". Ne jemi "me internet pa njohuri". TikTok e kemi; prodhim video profesional e kemi rrallë. Instagram e kemi; marketing dixhital për biznese, pak. Facebook Groups e kemi; menaxhim online të klientëve, rrallë. Streaming e kemi; krijim përmbajtjeje për eksport, s’ekziston si sektor.

Eurostat e ndan aftësinë dixhitale në pesë fusha: informacion, komunikim, krijim përmbajtjeje, siguri, zgjidhje problemesh. Për t’u klasifikuar si "me aftësi bazë", duhet të dish të bësh të paktën një aktivitet në secilën nga këto pesë fusha. 22% e femrave shqiptare kalojnë këtë test. 78% nuk e kalojnë.

Detaj që zbulon edhe një sukses të fshehtë: shqiptarët ndërveprojnë me shtetin online në 70% të rasteve — më lart se mesatarja evropiane 56%. Sepse e-Albania ka mbuluar shumë shërbime: certifikata, kartonet shëndetësore, taksat. Qeveria e Ramës mund të kritikohet për shumë gjëra; digjitalizimi i shërbimeve publike nuk është mes atyre. Kur qytetari nuk ka aftësi dixhitale të përgjithshme por i do kontaktet me shtetin online — kjo s’është sepse është bërë i aftë, por sepse forma fizike është bërë më e vështirë.

Problem tjetër i mbuluar nga raporti: Eurostat s’ka të dhëna për përdorimin e teknologjisë nga sipërmarrjet shqiptare. Kjo vetë është simptomë — as shteti nuk e mban statistikën. Në Mal të Zi, për krahasim, 47% e sipërmarrjeve përdorin analitikë të jashtme të dhënash (mbi mesataren BE 33%). Ne s’e dimë.

Politika dixhitale është më shumë se ftesa në internet. Është trajnim për aftësi. Është arsim kompjuterik i vërtetë, jo orë kopjiste. Është programim nga shkolla fillore. Është mentor të rinj për sipërmarrje online. Është mjet prodhimi, jo vetëm mjet argëtimi.

Derisa të bëhet kjo punë, "të parët për akses, të fundit për aftësi" do mbetet statusi ynë.

Burim: Boldnews

— Redaksia ZHURMA