Si dolën 428 milionë euro online nga Maqedonia pa e-commerce vendor?

Qytetarët e Maqedonisë së Veriut shpenzuan €427.8 milionë në transaksione online jashtë vendit në 2025. Bëjnë 12.4 milionë transaksione. Krahasuar me 2024-ën, vlera u rrit 50% dhe numri i transaksioneve 69%. Transaksioni mesatar: €34. Blerje kryesisht udhëtime, bileta avioni, rezervime hotelesh.

Dhe gjeografia — këtu qëndron story-ja e vërtetë — është 74% e vlerës dhe 83% e numrit te Irlanda, Holanda, Mbretëria e Bashkuar, SHBA-ja, Hungaria, Gjermania, Qipro dhe Luksemburgu. Kjo s’është rastësi. Këto janë seli të platformave globale. Shoppers në Shkup, Tetovë, Strugë po blejnë nga Airbnb (Irlandë), Booking (Holandë), Amazon UK, AliExpress (përmes Qipros dhe Luksemburgut). Në Irlandë vetëm — €92.1 milionë, rritje 173%.

Kjo është vrimë në xhepin kombëtar. Vrimë që nuk ka motor ekonomik lokal që ta kompensojë. Pse?

Sepse Maqedonia e Veriut nuk ndërtoi e-commerce vendor. Nuk ka Amazon maqedonas. Nuk ka MarketPlace shqiptaro-maqedonas. S’ka Deliveroo vendor. Platformat që ekzistojnë janë të vogla, pa masë kritike, pa infrastrukturë logjistike. Kur një prind në Strugë do t’i blejë lodër fëmijës, klikon AliExpress. Kur një djalë në Kumanovë do rezervon hotel, hap Booking. Kur një e re në Gostivar do biletë avioni, Ryanair. Çdo klikim është €20, €50, €100 që del jashtë dhe nuk kthehet.

Kjo nuk ishte e pashmangshme. Kroacia, Sllovenia, Rumania kanë platforma të mira vendore që kapin pjesë të konsumit online. Serbia ka Limundo dhe KupujemProdajem. Maqedonia e Veriut ka... pak. Shqipëria — e gjithë hapësira — ka akoma më pak.

Dhe këtu vjen pyetja shqiptare. Me 99.27% akses në internet në Shqipëri — ndër më të lartët në Europë — dhe afër 100% në Kosovë, hapësira shqiptare kishte infrastrukturën. Çfarë mungon? Investim, financim startuper, politikë e qartë për e-commerce, siguri juridike për pagesa dixhitale.

Në vend, çdo euro që një kosovar shpenzon për bileta Wizz Air është euro që shkon në Budapest. Çdo euro që një shqiptar në Tetovë paguan për abonim Netflix është euro që shkon në Dublin. Nuk po flasim për gjëra luksoze — flasim për ekonomi bazike të konsumit modern.

Shoqata e Tregtisë Elektronike po bën punë dokumentuese. Por dokumentimi pa politikë industriale është thjesht fishkëllimë. Qeveritë tona kanë 10 vjet që flasin për "transformim dixhital". Numrat tregojnë se transformimi ka ndodhur — ne po jemi konsumatorë dixhitalë. Por s’u bëmë prodhues.

Burim: Tetova Sot

— Redaksia ZHURMA