7.4 me 1 — raporti që shpjegon çdo plan zhvillimi të dështuar

Kosovë, mars 2026. Import: €651.8 milionë. Eksport: €88.4 milionë. Raporti matematik: 7.4 me 1. Për çdo një euro që del si mall i prodhuar kosovar, 7.4 euro hyjnë si mall i prodhuar tjetërkund.

Ky numër, në vete, është më i plotfuqishëm se çdo strategji zhvillimi e 20 vjetëve të fundit. Ai thotë: Kosova nuk prodhon për vete. Kosova prodhon për të huajt. Ose — më saktë — Kosova thuajse nuk prodhon fare.

Deficiti tregtar: €563.5 milionë në një muaj. +5.2% krahasuar me marsin 2025. Nëse ritmi vazhdon, Kosova mbyll vitin me një hendek tregtar prej €6.76 miliardë. Kjo është gati 60% e PBB-së totale kosovare. Numër që çdo ekonomist do ta quante kritik në çdo vend tjetër. Këtu, ai është normë e tolerueshme — sepse remitancat diasporike dhe investimet e huaja i mbulojnë vrimat.

Diaspora mbështet Kosovën me afro €1.2 miliardë në vit. Është më e lartë se buxheti i shumë ministrive. Është shtylla e konsumit vendor. Dhe është, gjithashtu, arsyeja pse Kosova nuk ka qenë kurrë e detyruar të prodhojë. Nëse babai në Gjermani dërgon €700 në muaj, djali në Prishtinë blen pajisje elektronike importi. Fabrika që prodhon pajisje elektronike vendore nuk lind — sepse konsumatori s’ka nevojë.

Kjo është vazhdimësi historike. Në vitet 1990, Kosova jetonte me remitanca nga Zvicra. Në vitet 2000, me remitanca nga Gjermania. Sot, me remitanca nga gjithkund. Prodhimi vendor u rrit pak, por kurrë sa duhet. Politika industriale — inekzistente. Krijimi i tregjeve rajonale — sporadik. Substitucion importesh — frazë që s’del në fjalët e asnjë ministri.

Qeveria e Kurtit, si qeveritë para saj, ka kushtuar kohën te reforma institucionale dhe konflikti me Serbinë. Të dyja legjitime. Por asnjëra nuk prodhon makineri, djathë, tekstil, domate.

Zhurma e thotë: nëse raporti 7.4 me 1 vazhdon, Kosova do të vazhdojë të varet nga diaspora derisa diaspora të thinjet. Dhe diaspora, me euron në 95.49 lekë dhe inflacionin gjerman, s’ka kapacitet të pafundmë për ta dërguar. Dikur — në 5, 10, 15 vjet — kjo varësi do thyhet vetë. Kur të thyhet pa plan, do dhembi.

Autostrada pa prodhim është monument. Korridori pa mall është fllap. Politika pa ekonomi është retorikë. Dhe 7.4 me 1 është shifra që askush nga foltorja e Kuvendit nuk po e përmend.

Burim: IndeksOnline

— Redaksia ZHURMA