Albulena Haxhiu: gruaja që mbajti shtetin pa qenë e zgjedhur

Më 4 prill 2026, Albulena Haxhiu mori detyrën e Kryetares së Republikës — në mungesë. Vjosa Osmani-Sadriu kishte mbaruar mandatin; Kuvendi nuk arriti të zgjidhte pasardhës brenda afatit kushtetues. Kushtetuta e Kosovës parashikon se kur posti është i lirë, e mban kryetarja e Kuvendit. Haxhiu, kryetare e Kuvendit që nga 11 shkurti, u bë kështu — për të dytën herë radhazi pas Glauk Konjufcës më 2020 — funksionarja që mban shtetin pa qenë e zgjedhur prej tij. Sot, gati katër muaj më vonë, ajo e mban ende: as Kuvendi i vjetër nuk e zgjodhi presidentin para se të shpërndahej, as i riu nuk është konstituuar ende.

Kjo është figura mbi të cilën Vetëvendosja po ndërton arkitekturën e re institucionale të Kosovës. Lindur më 11 maj 1987 në Prishtinë, e shkolluar në Drejtësi në Universitetin e Prishtinës dhe me magjistër në Drejtësi Penale nga Universiteti i Evropës Juglindore në Tetovë, Albulena Haxhiu ka qenë në Kuvend që nga viti 2010 — kur u bë deputetja më e re në historinë e Kosovës, vetëm 23 vjeç. Atëherë Vetëvendosja sapo kishte hyrë në parlament. Sot ajo është një nga emrat e parë të lëvizjes; nipja e Ahmet Haxhiut, aktivistit politik shqiptar të kohës jugosllave, dhe gruaja e Alban Krasniqit.

Drejtësia e Kosovës — projekti i mandatit

Haxhiu ka qenë dy herë Ministre e Drejtësisë në qeveritë Kurti: nga 3 shkurti deri më 3 qershor 2020, dhe pastaj nga 22 marsi 2021 deri më 26 gusht 2025. Në mandatin e dytë, dhe veçanërisht pas vitit 2022, ajo u bë drejtuese e dy reformave që janë gjurma më e qartë e kësaj qeverisjeje në strukturën e shtetit:

• Vetimi (Vetting) — projekti për "pastrimin" e gjyqësorit, miratuar nga Komisioni i Venedikut në vitin 2022 dhe përcjellë në Kuvend në shtator të atij viti. Procesi i shqyrton paqartësitë në pasurinë e gjyqtarëve dhe prokurorëve të lartë; kthen prej tyre ata që nuk e justifikojnë.
• Konfiskimi i pasurisë së pajustifikuar — Ligji për Byronë Shtetërore për Verifikim dhe Konfiskim të Pasurisë së Pajustifikuar, miratuar nga Kuvendi më 2023. Mjeti më i fortë anti-korruptiv që Kosova ka pasur ndonjëherë.

Të dyja ligje që opozita — PDK, LDK, dhe vetë presidentja Osmani në momente të caktuara — i ka kontestuar si "shkelje kushtetuese". Asnjëra nuk është rrëzuar nga Gjykata Kushtetuese. Indeksi i Perceptimit të Korrupsionit i Transparency International-it e ka kaluar Kosovën nga 36 (2020) në 44 (2024) — përparim më i shpejtë se çdo vend tjetër në Ballkanin Perëndimor.

Korriku 2026 — pushteti i ushtruar, jo i deklaruar

Ajo që e bën këtë verë të veçantë është se Haxhiu nuk po e mban postin thjesht me protokoll. Më 22 korrik ajo dekretoi largimin përfundimtar të shtatë prokurorëve serbë që kishin braktisur detyrën më 2022 me thirrje nga Beogradi — një akt presidencial me pasoja reale në sistemin e drejtësisë, të cilin Bashkimi Evropian e kundërshtoi publikisht si "në kundërshtim me ligjin". Po atë javë, ajo përkujtoi 16-vjetorin e opinionit të GJND-së për pavarësinë — fjalimi që tradicionalisht i takon kreut të shtetit. Kryetarja në mungesë po vepron si kryetare e plotë; kundërshtarët e saj thonë se pikërisht këtu qëndron problemi.

Akuzat vazhdojnë paralelisht: më 22 korrik, deputeti Ramadani e akuzoi për rritje prej 326% të tenderëve gjatë kohës së saj në Ministrinë e Drejtësisë dhe kërkoi Prokurorinë. Asnjë procedurë formale nuk ka nisur; por edhe kjo shtohet në dosjen publike të një funksionareje që tashmë ka mbledhur kontestime nga opozita, nga grupime të të drejtave të njeriut për retorikën ndaj kritikëve, dhe nga analistë juridikë për emërimet prokuroriale të vitit 2023.

Ngërçi — 80 vota që s'i ka askush

Zgjedhjet e parakohshme e rikthyen Vetëvendosjen si forcë të parë, por jo me numrat që zgjidhin presidentin: për kreun e shtetit duhen 80 vota në raundet e para, dhe asnjë kombinim i deklaruar nuk i ka. LDK-ja ka ngulur këmbë se presidenti dhe kryeministri nuk mund t'i takojnë të njëjtit subjekt; takimi Kurti–Hamza i 10 korrikut përfundoi, sipas PDK-së, pa asnjë ofertë konkrete; dhe analistë si Lulzim Peci e thonë hapur se vetëm një koalicion LVV–PDK i zgjedh dot 80 votat. Vetëvendosja vetë e ka pranuar publikisht rrezikun: nëse presidenti nuk zgjidhet as nga ky Kuvend, Kosova shkon sërish në zgjedhje.

Ndërkohë, seanca konstituive e Kuvendit të ri është caktuar për javën e parë të gushtit — datën e saktë e cakton vetë Haxhiu, në cilësinë e kryetares së Kuvendit të shpërbërë. Deri atëherë, dhe me gjasë edhe shumë javë pas saj, shteti mbahet nga një funksionare që nuk e ka zgjedhur askush për këtë post — dhe që, në mungesë të një marrëveshjeje politike, mund ta mbajë edhe gjatë.

Linja gjenealogjike — Ahmeti, gjyshi që ende ndan opinionin

Ahmet Haxhiu, gjyshi i Albulenës, ishte aktivist politik shqiptar i kohës jugosllave — pjesë e gjeneratës që ngriti çështjen e Kosovës para se Lëvizja Kombëtare e Kosovës dhe pastaj UÇK-ja ta merrnin atë. Si shumë politikanë shqiptarë të asaj periudhe, ai bëri kohë në burgjet jugosllave; pas pavarësisë u nderua si pjesë e atij brezi. Albulena Haxhiu nuk e ka theksuar shpesh këtë lidhje në karrierën e saj publike, ndoshta për të mos u dukur si politikane "trashëgimie" në një lëvizje që ngriti zërin pikërisht kundër klasës politike trashëgimore. Por lidhja është aty.

Vetëvendosja, e themeluar nga Albin Kurti më 2005 me grafitin "Pa negociata, Vetëvendosje" mbi muret e UNMIK-ut, ka pasur që në fillim një tipar që e dallonte nga partitë e tjera kosovare: ajo nuk ishte parti e ish-luftëtarëve të UÇK-së (si PDK ose AAK), nuk ishte parti e elitës pre-luftë (si LDK), por ishte lëvizje e gjeneratës pasluftë — studentë, akademikë, aktivistë qytetarë. Albulena Haxhiu e mishëron pikërisht këtë profil: nga gjenerata që u rrit pas pavarësisë, juriste e formuar në universitete kosovare dhe maqedonase, deputete që në moshën 23-vjeçare. Ajo është produkt i Vetëvendosjes në po atë mënyrë që Vetëvendosja është produkt i vetes së saj — mishërimi i një ideje politike të kthyer në praktikë institucionale.

Reformat juridike që Kosova mban prej saj janë reale dhe të dokumentuara; dekretet e kësaj vere tregojnë se ajo nuk ka ndërmend ta kalojë periudhën si kujdestare pasive. Por drejtësia që Haxhiu ka ndërtuar do të vlerësohet jo me reformat e djeshme, as me dekretet e sotme — por me prokurimet, dënimet dhe konfiskimet e viteve që vijnë. Dhe me atë se si, dhe kujt, do t'ia dorëzojë një ditë postin që s'ia dha askush.

Përditësuar më 23 korrik 2026.

Burimet: Kuvendi i Republikës së Kosovës; mbulimi i Redaksisë ZHURMA (prill–korrik 2026)

— Redaksia ZHURMA