Sali (VLEN): Shqiptarët u rritën 0.5% në administratë pa Balancues

Zëvendëskryeministri i parë i Maqedonisë së Veriut, Bekim Sali nga koalicioni VLEN, ka thënë se përfaqësimi i shqiptarëve në administratën publike të vendit është rritur me 0.5% ndër dy vitet e fundit — periudhë gjatë së cilës shteti ka funksionuar pa mekanizmin e Balancuesit dhe pa ligjin e ri.

"Pothuajse dy vite funksionojmë pa Balancues dhe pa ligj dhe kemi rritje në përfaqësimin e shqiptarëve në administratën publike prej 0.5%", deklaroi Sali. "Tash parashtrojmë pyetjen: në çka u bazuam ne, me cilën e rritëm numrin e administratorëve shqiptarë? As balancues, as ligj. Kur do të kemi ligj, ai do të jetë obligim edhe më i madh për ekzekutivin."

Sali njëkohësisht e prezantoi ligjin e ri për përfaqësim të drejtë dhe adekuat si "hap drejt plotësimit real të të drejtave" — jo vetëm të shqiptarëve, por të të gjitha bashkësive etnike. Sipas tij, trupi koordinues që do të formohet brenda qeverisë do të ketë kompetenca për të nxjerrë akte nënligjore ku mund të parashihen gjoba. Shton se këto nuk do të jenë gjoba financiare, por politike: "Gjoba politike për një drejtues institucioni është më e madhe se gjoba materiale."

Dy vite pa ligj, me debate politike

Balancuesi — mekanizmi që kishte rregulluar përfaqësimin etnik në sektorin publik — u shfuqizua nga Gjykata Kushtetuese e Maqedonisë së Veriut më 9 tetor 2024, pas ankesës së Komisionit Shtetëror për Parandalimin e Korrupsionit. Pas një pritjeje të gjatë dhe zvarritjesh, qeveria e miratoi ligjin e ri më 7 prill 2026, por ai nuk ka arritur ende para deputetëve.

Portalb.mk raportoi se kreu i Kuvendit, Afrim Gashi, ka thënë se ligji do të vendoset në rendin e ditës "sapo të arrijë" — por pa asnjë afat konkret. Miratimi kërkon shumicë të dyfishtë (badenter), gjë që e bën votimin parlamentar politikisht të ndërliku­ar.

Opozita shqiptare, e drejtuar nga BDI, ka paralajmëruar amendamente: deputetja Rina Ajdari ka kërkuar sanksione bindëse dhe deklarim të detyrueshëm të përkatësisë etnike gjatë punësimit — dy elementë që ligji aktual i delegon te aktet nënligjore ose i lë të paplotë.

Këndi pan-shqiptar

Çështja e përfaqësimit të shqiptarëve në institucionet shtetërore të Maqedonisë së Veriut nuk është vetëm e brendshme maqedonase. Ajo lidhet drejtpërdrejt me Marrëveshjen e Ohrit të vitit 2001, e cila siguroi të drejta gjuhësore dhe etnike pas konfliktit të armatosur, dhe vazhdon të testohet brenda kuadrit kushtetues 25 vjet pas nënshkrimit të saj.

Sali po e paraqet rritjen 0.5% si provë se VLEN ka aftësi të ndikojë sektorin publik edhe brenda koalicionit me VMRO-DPMNE, pa instrumente ligjore të detyrueshme. Kritikët e BDI-së, nga ana tjetër, vlerësojnë se kjo rritje është e pamjaftueshme dhe se ligji pa sanksione mbetet "pa dhëmbë" — pozicion që Sali nuk e ka kundërshtuar drejtpërdrejt, por e ka rrethuar me argumentin e gjobës politike.

Çfarë vëzhgojmë

Sot, 29 prill, Kuvendi i Maqedonisë së Veriut votoi gjithashtu heqjen e detyrimeve për Qeverinë Teknike para zgjedhjeve të ardhshme — 70 vota pro, 11 kundër, me propozimin e shumicës qeverisëse. Ky ndryshim e forcon pozitën e koalicionit VMRO-DPMNE/VLEN paraprijës çdo cikli zgjedhor. Ligji i përfaqësimit do të testohet pikërisht brenda kësaj dinamike: a do ta sigurojë VLEN badenterin e nevojshëm, apo do të mbetet mes premtimeve pa votim?

Burim: Tetova Sot, Portalb

— Redaksia ZHURMA