Meja, 27 vjet: Krasniqit librat, familjarve mungon shteti

Para 27 vjetësh, më 27 prill 1999, forcat serbe ekzekutuan mbi 370 burra dhe djem shqiptarë në Mejë të Gjakovës. U morën me dhunë nga shtëpitë e rrugët, u vranë pa gjyq, dhe u hodhën në varre masive. Ishte masakra më e madhe e konfirmuar e luftës — dhe njëra nga ato që shteti kosovar kurrë nuk ia ka dhënë vëmendjen institucionale të duhur.

Të hënën, familjarët u mblodhën sërish në Kompleksin Memorial të Mejës. Por gazetarët e Klan Kosovës dëgjuan diçka tjetër nga zërat e tyre: akuzë ndaj shtetit. "I kanë harruar" — kjo ishte fjala. Pushtetarët, thanë familjarët, nuk e marrin seriozisht. Nuk dalin. Nuk flasin. Kryeministri Albin Kurti figuronte në agjendat zyrtare: homazhe në Mejë, ora 13:30 — vizitë e planifikuar, me orë të caktuar, me protokoll.

Mjeku kronist

Të njëjtën ditë, 2.000 kilometra larg, në Konsullatën e Kosovës në Cyrih, kishte një mbrëmje tjetër kujtese — jo me flamuj zyrtarë, por me libra.

Profesor Doktor Salih Krasniqi, mjek dhe dëshmitar i drejtpërdrejtë, prezantoi para diasporës zvicerane katër vepra të tij: "Krimet Serbe në Kosovë (1998–1999): Rastet e pacientëve dhe personelit mjekësor në QKUK"; "Krimet Serbe në Kosovë (1998–1999): Vrasja dhe zhdukja e 45 punëtorëve shëndetësorë shqiptarë"; "Krimet Serbe në Kosovë (1998–1999): 120 pacientë të vrarë në Kirurgji dhe Ortopedi të Spitalit të Prishtinës"; dhe "Kirurgët Abdominalë në QKUK (1998–1999)".

Krasniqi nuk shkroi nga distanca. Ai ishte brenda. Punonte në QKUK kur njësitë paramilitare serbe kishin pushtuar rrugët dhe sallat e spitalit. Ai themeloi shtatë spitale ushtarake gjatë tri luftërave çlirimtare — në Kosovë, në Luginën e Preshevës, në Maqedoninë e Veriut. Dhe vazhdoi të shkruajë: si mjek, si dëshmitar, si kronist i asaj që të tjerët donin ta harronin. Kolegët e tij atë natë ishin të drejtpërdrejtë: ky njeri kishte punuar "në gojë të ujkut" — i rrethuar nga strukturat kriminele, duke rrezikuar veten, vetëm që dëshmitë të mos humbnin.

Mes atyre të pranishmëve atë mbrëmje ishte edhe Naim Qufaj — atëherë 17 vjeç, i etiketuar si "terrorist" nga mjekë serbë që shkelën betimin hipokratik. Shpëtoi. Dëshmon. Emri i tij tani ndodhet në faqet e librave të Krasniqit, bashkë me 120 pacientë të tjerë të vrarë, bashkë me 45 punëtorë shëndetësorë të zhdukur.

Librat janë përkthyer në anglisht dhe distribuuar nëpër biblioteka të Shteteve të Bashkuara, falë shtëpisë botuese "Jalifat Publishing Houston".

Çka bie kur ikën dëshmitarët

Dy skenat e kësaj jave nuk janë të rastit. Ato flasin për një çarje që po thellohet: dokumentimi i të shkuarës u la kryesisht mbi supet e individëve — mjekëve, aktivistëve, diasporës — ndërsa institucionet del vonë, del me orare, del me protokoll.

Familjarët e Mejës kanë ndërtuar kujtesën me trupat e veta: duke ardhur çdo vit, duke thirrur emrat, duke mbajtur gjallë lidhjen mes të gjallëve dhe të vrarëve. Shteti ka ndërtuar kompleksin memorial. Por familjarët thonë se pas ndërtimit, shteti nuk kthehet.

Çka bie kur figurat si Krasniqi nuk janë më? Bie arkivi i gjallë — njohja e drejtpërdrejtë, kujtimi i trupit, guximi i dikujt që shkruante të dhëna duke ditur se mund ta kushtonte jetën. Institucionet mund të ndërtojnë memoriale dhe të planifikojnë vizita me orare. Por nuk mund ta zëvendësojnë njeriun që ishte aty.

Deri në mbyllje të këtij artikulli, Kryeministri Kurti ka shënuar vizitën në Mejë në agjendat zyrtare të ditës, por nuk ka bërë deklaratë publike specifike për akuzat e familjeve lidhur me mungesën e vëmendjes institucionale ndaj tyre.

Burim: Albinfo.ch, Klan Kosova

— Redaksia ZHURMA