FAKTE: A jemi "të fundit" për aftësi dixhitale? Verifikimi

Pretendimi: Shqiptarët janë "të fundit për aftësi dixhitale" në Europë.

Burimi i të dhënave: Eurostat, publikim "Digjitalizimi në Europë". Të dhënat për aftësi bazë dixhitale i referohen vitit 2023. Metodologjia: Treguesi i Aftësive Dixhitale (DSI), që mbulon pesë fusha — informacion, komunikim, krijim përmbajtjeje, siguri, zgjidhje problemesh — të bazuara në Kornizën e Rishikuar të Kompetencës Dixhitale (DigComp 2.0).

Çfarë thonë të dhënat konkrete: - Shqipëri: 25% e meshkujve dhe 22% e femrave 16–74 vjeç kanë të paktën një aftësi bazë dixhitale. - BE mesatare: 57% meshkuj, 54% femra. - Mali i Zi (kryesuesi rajonal): 53% / 50%. - Serbia: 36% / 32%. - Kosova: pa të dhëna të Eurostat. - Holanda (më e larta në BE): 83%. - Rumania (më e ulëta në BE): 28%.

Çfarë e mbështet pretendimin: Për të pasur të paktën aftësi bazë dixhitale, individi duhet të kryej të paktën një aktivitet në secilën nga pesë fushat e DigComp. Në këtë kriter, Shqipëria me 22–25% është vërtet nën të gjitha vendet e BE-së dhe nën fqinjët rajonalë për të cilët ka të dhëna (Mali i Zi, Serbia).

Çfarë e kufizon pretendimin: Së pari, krahasimi është me BE-në dhe disa vende në proces anëtarësimi — jo me tërë Europën. Vendet jashtë kampionit (p.sh. Ukraina, Moldavia, Bjellorusia) nuk përfshihen. Shqipëria është "e fundit" brenda këtij grupi specifik, jo domosdoshmërisht në Europë në kuptimin e gjerë.

Së dyti, është një tregues i vitit 2023. Në 2024 e 2025, rritja e rinjve të arsimuar me laptop, përdorimi masiv i platformave, dhe e-government i zgjeruar mund ta kenë ndryshuar pasqyrën. Eurostat s’ka publikuar të dhëna më të fundit për Shqipërinë në këtë moment.

Së treti, Kosova — pjesa tjetër e hapësirës shqiptare — nuk është e matur. Prandaj "shqiptarët" në titull e pretendon universalitetin që të dhënat nuk e mbështesin.

Paradoksi: Shqipëria ka 99.27% akses familjar në internet (2025) — ndër më të lartat në Europë. Kosova 99.35%. Pra infrastruktura ekziston, aftësia jo. Ky paradoks është i vërtetë dhe i dokumentuar.

Verdikti: E saktë me rezervë. Pretendimi "shqiptarët të fundit për aftësi dixhitale" është i saktë brenda kampionit të Eurostat 2023 (BE + disa vende kandidate), por titulli gazetaresk e tejskalon atë në një deklaratë më të gjerë. Numrat janë reale. Kufizimet metodologjike duhen thënë.

Çfarë mësojmë: Të dhënat s'janë retorikë; janë kategori të ndërtuara. DigComp matet me mënyra specifike. Kur lexojmë "të fundit", duhet të pyesim: brenda cilit kampion? Me cilën metodologji? Për cilin vit? Pa këto, statistika bëhet rrëfim politik.

Burim: Boldnews

— Redaksia ZHURMA