Kolë Ashta: leksikografi që rindërtoi historinë e shqipes së shkruar

SHKODËR — Në përvjetorin e lindjes së Kolë Ashtës, Akademia e Shkencave e Shqipërisë ka kujtuar jetën dhe veprën e një prej studiuesve më të rëndësishëm të historisë së gjuhës shqipe. I lindur më 3 korrik 1918 në Shkodër, Ashta u diplomua në Universitetin e Romës në vitin 1942 me një punim kushtuar At Gjergj Fishtës.

Pas kthimit në Shqipëri, ai iu përkushtua kërkimit shkencor dhe mësimdhënies, duke punuar në Institutin e Studimeve Shqiptare dhe më pas në Institutin e Lartë Pedagogjik të Shkodrës. Veprimtaria e tij u fokusua në studimin e dokumenteve më të hershme të shqipes së shkruar, duke analizuar me hollësi tekste themelore si Formula e Pagëzimit e Pal Engjëllit dhe 'Meshari' i Gjon Buzukut.

Vepra e tij monumentale, 'Leksiku historik i gjuhës shqipe', përbën një nga kontributet më të rëndësishme në albanologji. Ky punim, së bashku me studimet për autorë si Pjetër Budi, Frang Bardhi dhe Pjetër Bogdani, vendosi Ashtën në qendër të studimeve etimologjike shqiptare. Bashkëpunimi i tij me Eqrem Çabejn thelloi kërkimet në këtë fushë.

Një nga veprat e tij më të çmuara, 'Fjalori i gjuhës së Ndre Mjedës', u botua pas vdekjes së tij në vitin 2023. Ky fjalor përmban 5.682 njësi leksikore, të shoqëruara me qindra shënime sqaruese, duke u bërë një burim i paçmuar për studiuesit e gjuhës dhe historisë së saj. Akademia e Shkencave vlerëson se përkushtimi i Ashtës për dokumentimin e shqipes së hershme krijoi një fond themelor për albanologjinë.

Trashëgimia shkencore e Kolë Ashtës vazhdon të shërbejë si pikë referimi për njohjen e evolucionit të gjuhës shqipe ndër shekuj. Puna e tij në leksikologjinë historike mbetet një nga kontributet më të rëndësishme për studimet bashkëkohore në këtë fushë.
Burim: KultPlus
— Redaksia ZHURMA