Arkivi i Përgjithshëm kujton jetën e Themistokli Gërmenjit

Më 9 nëntor të vitit 1917 u ekzekutua në moshën 46-vjeçare Themistokli Gërmenji, atdhetari, luftëtari dhe intelektuali që iu përkushtua çështjes kombëtare, sipas Arkivit të Përgjithshëm. Rrugëtimi i tij atdhetar përfundoi në mënyrë tragjike pas një gjyqi ushtarak që i bënë francezët.

Përpjekjet e para për çlirimin e atdheut Gërmenji i nisi në mërgatë, pasi shkoi në Rumani së bashku me vëllanë e tij, Telemakun, njofton Arkivi i Përgjithshëm. Atje ai u lidh ngushtë me shoqëritë patriotike “Drita” dhe “Dituria”, duke u përfshirë fuqimisht në veprimtarinë e tyre. Pas Revolucionit Xhonturk të korrikut 1908, hoteli “Liria” në Manastir u shndërrua në vatër të Lëvizjes Kombëtare Shqiptare, ku Gërmenji dha kontributin e tij. Më vonë, në vitin 1911, ai vendosi lidhje me rrethet arbëreshe të Italisë dhe iu bashkua patriotëve shqiptarë të Korfuzit, sipas të dhënave historike.

Viti i pavarësisë, 1912, e gjeti atë në krye të një çete luftëtarësh që vepronte aktivisht në krahinën e Korçës, ndërsa më pas dha ndihmën e tij për qeverinë e Ismail Qemalit me detyra të rëndësishme në administratën shtetërore. Në shtator të vitit 1914 ai udhëtoi sërish drejt Rumanisë dhe në fillim të vitit pasardhës u zhvendos në Bullgari, ku botoi revistën “Biblioteka Zëri i Shqipërisë”. Gjatë viteve 1916-1917 u rikthye në atdhe dhe luajti një rol kyç në nënshkrimin e protokollit shqiptaro-francez të 10 dhjetorit 1916, përmes të cilit u shpall Krahina Autonome e Korçës.

Përveç figurës qendrore të Gërmenjit, hulumtimet e fundit në arkivat dhe bibliotekat shtetërore europiane të realizuara nga studiuesi dhe historiani Gjon Keka kanë sjellë në vëmendje edhe tri vepra të rralla akademike e teologjike të botuara në Brescia në vitin 1677 dhe Linz në vitin 1712, sipas burimeve të mediave. Po ashtu, kujtohet se në Trininë e Matit, pranë Macukëllit, më 8 nëntor 1462 u nënshkrua dokumenti i parë i gjuhës shqipe, “Formula e Pagëzimit”, e cila përbën një fjali të shkurtër shqipe brenda një shkrimi latinisht.

Në vlerësimet për ngjarjet kulturore dhe historike, edicioni i katërt i festivalit “Akordet e Kosovës” u vlerësua për këngë me karakter, qasje moderne dhe larmi stilesh muzikore nga kryetari i jurisë, kantautori dhe muzikanti nga Shqipëria, Bojken Lako. Ndërkohë, në fushën e trashëgimisë dhe turizmit, kompleksi i agroturizmit “Rozafa Apollonia” pranë Parkut Arkeologjik të Apollonisë në Pojan është pronë e Gjergj Lucës, djalit të artistit Ndrekë Luca.