Si u shpall Kosova Republikë nën shtypjen serbe më 2 korrik 1990?

PRISHTINË — Më 2 korrik 1990, Kuvendi i Kosovës miratoi Deklaratën Kushtetuese, duke shpallur Kosovën njësi të veçantë brenda federatës jugosllave. Ky akt, i njohur si gurthemel i pavarësisë, u ndërmor në një kontekst të tensionuar: Serbia kishte shfuqizuar autonominë e Kosovës dhe fillonte serbizimin e saj, ndërsa shqiptarët përballeshin me diskriminim sistematik dhe tortura.

Deklarata u miratua nga delegatët e Kuvendit, të cilët ishin të vetëdijshëm për momentin historik. Ajo shprehte aspiratat shekullore të popullit shqiptar për mëvetësi shtetërore dhe territoriale nga Serbia. Në ato kohë, LDK-ja drejtonte një lëvizje të fuqishme demokratike, ndërsa shpërbërja e Jugosllavisë ishte tashmë e dukshme.

Dy muaj më vonë, më 7 shtator 1990, të njëjtët delegatë nxorën Kushtetutën e Republikës së Kosovës, duke e shpallur zyrtarisht Kosovën Republikë. Ky akt juridik konfirmoi vullnetin e popullit për shtetësi, por Serbia reagoi menjëherë: vendosi gjendjen e jashtëzakonshme, suprimoi me forca ushtarake institucionet kosovare dhe mbylli Kuvendin, Këshillin Ekzekutiv, si dhe institucionet shkencore, arsimore e kulturore.

Deklarata Kushtetuese e 2 korrikut shënon fillimin e shtetësisë së Kosovës, një proces që vazhdon deri sot. Në atë kohë, Akademia e Shkencave dhe e Arteve të Kosovës (ASHAK) kishte paraqitur një rezolutë që kërkonte pozicion kushtetues dhe juridik për Kosovën, duke artikuluar qartë aspiratat e popullit. Rezoluta e ASHAK-ut u bë baza për Deklaratën Kushtetuese.

Ilaz Ramajli, një nga aktorët e asaj periudhe, thekson se Kosova ishte në fazën e parë të një veprimi ligjor për të shprehur vullnetin e popullit në formë kushtetuese. Ai kujton se dekompozimi i Jugosllavisë ishte tashmë i dukshëm, dhe Kosova, si ish-republikat e tjera, aspironte të bëhej njësi federale. Por, ndryshe nga ato, Kosova u detyrua të ndërmarrë hapa mbrojtës për të ruajtur identitetin e saj.

Deklarata Kushtetuese bashkoi popullin shqiptar në rrugën e pavarësisë. Pavarësisht shtypjes dhe dhunës serbe, ky akt mbeti simbol i qëndresës dhe i vazhdimësisë së përpjekjeve për liri. Sot, Kosova qëndron si rezultat i sakrificave të atyre që luftuan politikisht dhe ushtarakisht për të.

Ky moment historik nuk mund të mohohet: Deklarata e 2 korrikut 1990 ishte hap i parë drejt shtetësisë, një proces që kulmoi me pavarësinë e Kosovës në vitin 2008.

Burim: Fjala
— Redaksia ZHURMA