Work and Travel: studentët shqiptarë në presion tatimor nga Shkupi

Verë. Universitet. Një student nga Tetova shkon në Ohio me programin Work and Travel. Punon në restorant, paguan tatim amerikan. Kthehet. Pas disa muajsh, merr njoftim nga Drejtoria për të Ardhura Publike (DAP) në Shkup: kërkohet tatimi për të ardhurat e fituara jashtë vendit.

Studenti dhe familja e tij nuk e kuptojnë. "Kemi paguar atje," thonë. "Është tatim i dyfishtë." DAP, me zërin e drejtoreshës Elena Petrova, përgjigjet: "Nuk ka dhe nuk mund të ketë tatim të dyfishtë." Por me një kusht: studenti duhet të sigurojë një dëshmi zyrtare nga administrata tatimore amerikane, dhe ta dorëzojë në DAP. Vetëm atëherë, tatimi i paguar jashtë pranohet si "kredi tatimore".

Në teori, rregulla tatimore ndërkombëtare është e qartë. Në praktikë, çdo element i kësaj procedure shkakton lodhje që studentëve u bie mbi shpinë. W-2 forma nga punëdhënësi. Kërkesë për transkript nga IRS. Përkthim në maqedonisht i dokumentit. Pritje mujore deri sa dokumentet të verifikohen. Dhe nëse ndonjë hap dështon — sepse IRS nuk jep dokument në kohë, ose puna ishte e paregjistruar — studenti gjendet me faturë tatimore në vendlindje për para që nuk i pa më.

"DAP po u del në ndihmë studentëve," tha Petrova. Kjo është retorikë burokratike që s’ka peshë për një familje në Gostivar që po paguan bonuset e studentit për taksa të dyfishta. Sepse kur ligji thotë një gjë dhe praktika prodhon një tjetër, qytetari ka të drejtë të flasë për "tatim të dyfishtë" edhe në qoftë se teknikisht nuk është.

Marrëveshja për shmangien e tatimit të dyfishtë mes Maqedonisë së Veriut dhe SHBA-së — nëse ekziston në formë efektive — duhet të jetë pika nga e cila kjo procedurë fillon, jo barre që studenti duhet ta provojë. Petrova përmendi marrëveshjet ndërkombëtare, por nuk e specifikoi statusin e saj.

Kjo është një histori që as Shkupi nuk po e tregon, as Prishtina nuk po e merr seriozisht. Çdo vit, me mijëra studentë shqiptarë — nga Tetova deri Prizren — shkojnë me Work and Travel. Kthehen me të holla që pagojnë një semestër. Disa prej tyre, sipas ankesave të përsëritura, fillojnë të marrin letra nga tatimorja. DAP thotë: është thjesht procedurë. Studenti thotë: është burim frike.

Zhurma e thotë drejtpërdrejt: Petrova mund të ketë të drejtë juridikisht. Por e drejta juridike pa komunikim proaktiv është barrë administrative. Një DAP që do të donte vërtet të ndihmonte, do t’i jepte studentit një formular të gatshëm në anglisht, një kontakt direkt me IRS, dhe një afat të qartë. Sot nuk e bën. Dhe studenti që shkoi të punojë, po paguan për atë mosbërje.

Burim: Tetova Sot

— Redaksia ZHURMA