VLEN mbron ligjin e ri: 'arsimi shqip mbetet prioritet'

Koalicioni VLEN doli sot në mbrojtje të Ligjit të ri për arsimin e lartë që po ngjizet në Shkup, duke e paketuar atë me fjalinë e njohur në fjalorin politik të shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut: "arsimi shqip mbetet prioritet kombëtar". Formulim që në Tetovë dhe në Çair ka peshë historike — dhe, pikërisht për këtë arsye, nuk duhet lexuar si deklaratë pa kosto.

Në qëndrimin e tij, VLEN thotë se studenti vendoset "në qendër" të ligjit dhe se, për herë të parë, përfaqësues studentorë do të ulen në Këshillin Nacional për Arsimin e Lartë. Koalicioni e përshkruan si "ndryshim të rëndësishëm" — studentët "nuk do të jenë vetëm përfitues të vendimeve, por edhe pjesëmarrës në krijimin e politikave". Pa hyrë në detaje teknike, VLEN premton standarde më serioze, diploma me "vlerë reale" dhe përgatitje më të mirë për tregun e punës. Fjalia përmbyllëse, e qëllimshme: "sa më shumë cilësi e perspektivë të ndërtojmë këtu, aq më shumë arsye do të kenë të rinjtë të qëndrojnë në vend".

Konteksti maqedonas

Deklarata bie në një moment të dobët për VLEN-in. Vetëm para pak ditësh, kryeministri Hristijan Mickoski konfirmoi se zëvendëskryeministri Arben Fetai, figurë kryesore e VLEN-it, largohet nga ekzekutivi për t'u kthyer në Bruksel. Koalicioni ka nevojë urgjente të rikujtojë se, përtej rikompozimit të kabinetit, vazhdon të ushtrojë "agjendë shqiptare" brenda qeverisë së Mickoskit. Ligji i ri për arsimin e lartë është karta e parë që ka në dorë për ta bërë këtë.

Është gjithashtu një test për marrëdhënien VLEN–VMRO-DPMNE. Gjatë dy dekadave të fundit, hapësirën e "arsimit shqip" e ka zotëruar BDI-ja e Ali Ahmetit, me Universitetin e Tetovës dhe UEJL-në si pika referimi. VLEN po përpiqet ta rimarrë këtë hapësirë me një ligj që, në thelb, nuk është "ligj shqip" — është ligj kombëtar maqedonas, i shkruar në koalicion. Balancimi retorik — mes "prioritet kombëtar" (shqiptar) dhe "reformë kombëtare" (e Maqedonisë së Veriut) — është vetë skica e pozicionit të VLEN-it.

Këndi pan-shqiptar

Për lexuesin në Prishtinë dhe Tiranë, detaji që meriton vëmendje nuk është fjalimi i VLEN-it — është fakti që prodhimi i kuadrove shqiptare në veri të Shkupit tashmë vendoset në një qeveri ku Ministria e Arsimit është në dorë maqedonase. Shtatëmbëdhjetë vjet pas pakos së Ohrit, kur arsimi i lartë shqip vjen si ligj i ri, më e rëndësishmja është se çfarë kushtesh vendos ligji për punësimin, akreditimin dhe financimin e universiteteve me mësim shqip. VLEN nuk i ka zbardhur këto pika.

Çfarë duhet parë

Tri pika: (1) a do të ketë neni i ri garanci eksplicite për financim publik të programeve në gjuhën shqipe në universitetet publike, (2) si do të votojë LSDM-ja, që paralelisht ka kërcënuar tërheqje nga grupi i punës për Kodin Zgjedhor, dhe (3) cili do të jetë zëri i Universitetit të Tetovës dhe UEJL-së — të dyja institucione me interes të drejtpërdrejtë në tekstin final.

Burim: Telegrafi

— Redaksia ZHURMA