Fahrije Hoti, ndërmarrëse e hapur për 50 gra të vepruara nga lufta

PRISHTINË — "Unë kam nisur gjithmonë një rrugëtim nga zero dhe kam arritur këtu ku jam, sa i përket biznesit. Nuk vi nga politika, vi nga biznesi, jam bashkangjitur me LDK-në, konkretisht presidentes, që ka qenë presidentja më e mirë që na ka përfaqësuar në arenën ndërkombëtare dhe brenda në Kosovë," deklaroi Fahrije Hoti në intervistën e saj në programin Kosova Today të Klan Kosova (klankosova.tv). Në fjalë, njohja e saj me Vjosa Osmani e ka shtyrë drejt kandidaturës për parlamentin në zgjedhjet e 7 qershorit.

Pse ka rëndësi

• Fahrije Hoti përfaqëson rrugën e një gruaje që pas konflikti të rikonstrukton jetën ekonomike të komuniteteve të prekur nga lufta.
• Ndërmarrja e saj, Krusha, punëson 50 gra të zhdukur nga lufta dhe eksporton produkte tradicionale në tregjet evropiane.
• Historia e saj është subjekti kryesor i filmit Hive, i cili ka ndodhur të përfundojë në shortlistën e Oscarëve, duke e shpërndarë tregimin në nivel ndërkombëtar.

Fyllimi i jetës dhe trupi i luftës

Fahrije Hoti lindi më 18 shtator 1969 në fshatin Rogovë të Hasit, në Komunën e Gjakovës (Wikipedia (shqip)). Ajo vijon nga një familje e madhe bujqësore që kultivonte specat. Martesa e hershme me Bashkim Hotin e çoi në Krushën e Madhe, në Komunën e Rahovecit, ku lindën dy fëmijët e saj. Gjatë luftës në vitin 1998‑1999, familja përjetoi traza të ashpra: bombardimet serbe shkatërruan fshatin e saj në marsin e 1999, babai u zhduk, djali i vogël u kap nga ushtarë serbë dhe, sipas Wikipedia (shqip), “e përplasur në tokë” dhe mbeti pa ushqim për katër ditë.

Këto dhimbje e çuan në themelimin e organizatës “Shoqata gratë e veja” në vitin 2003, e cila kërkon të dokumentojë persona të zhdukur në konflikt.

Ndërmarrja Krusha dhe gramat e vepruara

Pas përfundimit të luftës, Hoti investoi në prodhimin e specave dhe ajvarit. Në 2010, ajo riçoi me emrin Krusha një ndërmarrje që sot punëson 50 gra që kanë mbetur të veja nga lufta (Wikipedia (shqip)). Këto gra furnizojnë rreth 28 markete në qytetet e mëdha të Kosovës dhe kanë hapur tregjet në Zvicër (që nga viti 2014) dhe Gjermani, duke prodhuar deri në 8 000 kavanoza ajvar në porosi të tyre (Wikipedia (shqip)). Në fjalë, Krusha ofron jo vetëm një burim të qëndrueshëm të të ardhurave, por edhe një vend të sigurt për gratë që përballen me pasojat e konfliktit.

Angazhimi politik

Hoti hyri në politikë në vitin 2008, kur u zgjodh asambleiste në Kuvendin Komunal të Rahovecit për një mandat katërvjeçar, përmes Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës (Wikipedia (shqip)). Pas përfundimit të mandatit, ajo mori larg nga politika përmes kritikave për kohën e humbur në kampanjat zgjedhore, duke theksuar se “kohën e saj dhe të grave të Krushës e konsideron të shtrenjtë për ta humbur duke i dëgjuar të tjerët që mundohen të blejnë vota” (Wikipedia (shqip)). Sidoqoftë, në vitin 2021, Hoti u përfshi në listën e LDK-së për zgjedhjet e 7 qershorit, duke ndjekur kandidatin Vjosa Osmani, dhe deklaroi se do të “përfaqësojë dinjitetshëm qytetarët” (klankosova.tv). Në intervistë ajo shtroi se përpjekjet e saj në biznes do të ndihmojnë gratë të “bëjnë diçka të ndërtojnë” edhe në politikë (klankosova.tv).

Figuria në kinematografinë

Historiku i jetës së Hotit mori vëmendje ndërkombëtare përmes filmit Hive të regjisores Blerta Basholli. Sipas Wikipedia (english), filmi “tregon historinë e vërtetë të Fahrije Hoti, një gruaje kosovare që po përballet me sfidën e hapjes së një biznesi në një komunitet patriarkal” dhe ka fituar Çmimin e Grand Jury në Sundance, duke u bërë i parë kosovar që përfundon në shortlistën e Oscarëve për “Best International Feature” (Wikipedia (english)).

Me rrugëtimin e saj, Hoti mundëson që trauma e luftës të mos përcaktojë të ardhmen e grave, ndërsa paralelisht ndjek aspiratat për të shërbyer në institucionet shtetërore. Siç shprehet në fjalët e saj, “përmes historisë dhe rrugëtimit tim, ka grupe të grave në tërë Kosovën që kanë marrë iniciativa të njëjta në tërë Kosovën,” duke treguar se sa e lidhur është për të mbajtur lidhjen ndërmjet biznesit, politikës dhe shoqërisë civile (klankosova.tv).

Burimet:

• klankosova.tv — Intervistë ekskluzive me Fahrije Hoti
• zeri.info — Deklarata e Hoti për kandidaturën e saj politike
• Wikipedia (shqip) — Bioja e Fahrije Hoti
• Wikipedia (english) — Përshkrimi i filmit "Hive"

— Redaksia ZHURMA