Sot në histori
Sot në histori — 15 gusht
15 gusht 2012 — Vdes Arbën Xhaferi, ideologu i shqiptarëve të Maqedonisë. Edhe: Vdes Çesk Zadeja, themeluesi i shkollës muzikore shqiptare.
3 ngjarje
Çfarë ndodhi më 15 gusht në historinë shqiptare: 3 ngjarje të datuara dhe të verifikuara nga arkivi ynë, bashkë me lexime që e vendosin datën në kontekst.
Më 15 gusht në histori
2012Vdes Arbën Xhaferi, ideologu i shqiptarëve të Maqedonisë
Politikani Arbën Xhaferi vdiq në një spital të Shkupit, ku ishte shtruar pas një goditjeje në tru. I lindur në Tetovë, ai drejtoi Partinë Demokratike Shqiptare dhe u bë zëri kryesor i kërkesës për ndryshimin e preambulës së kushtetutës maqedonase. Roli i tij ishte qendror në negociatat që çuan te Marrëveshja e Ohrit dhe në kthimin e statusit të shqiptarëve në çështje kushtetuese, jo thjesht minoritare.
1997Vdes Çesk Zadeja, themeluesi i shkollës muzikore shqiptare
Kompozitori Çesk Zadeja vdiq në Romë. I lindur në Shkodër dhe i shkolluar në Moskë, ai shkroi simfoninë e parë shqiptare dhe baletin «Delina», duke punuar gjatë për të lidhur folklorin me format e mëdha instrumentale. Ishte drejtuesi i parë artistik i Ansamblit Shtetëror të Këngëve dhe Valleve dhe drejtoi degën e muzikës në Institutin e Lartë të Arteve, duke formuar brezin e kompozitorëve që erdhi pas tij.
1860Lind Kolë Idromeno, piktori i Shkodrës
Kolë Idromeno lindi në Shkodër. Piktor, fotograf, arkitekt dhe skenograf, ai konsiderohet nisësi i realizmit dhe i peizazhit në artin shqiptar. Piktura «Motra Tone», e bërë në moshën njëzet e tre vjeç, mbetet vepra e tij më e njohur, ndërsa si arkitekt projektoi mbi gjashtëdhjetë ndërtesa të qytetit. Më 1912 solli pajisjet e para kinematografike dhe hapi sallën e parë të shfaqjeve filmike në Shkodër.
Burimet
Nga arkivi — leximet e kësaj dite
Çesk Zadeja: kompozitori që i dha Shqipërisë gjuhën e saj muzikore
Portreti i kompozitorit që ndërroi jetë sot dhe i shkollës muzikore shqiptare që ai e ndërtoi pothuajse nga e para.
Kolë Idromeno: piktori i Shkodrës
Jeta e piktorit shkodran që lindi sot: «Motra Tone», arkitektura e qytetit dhe pamjet e para të lëvizshme në Shqipëri.
Beteja kushtetuese për shqipen në Maqedoninë e Veriut
Beteja kushtetuese për gjuhën shqipe në Maqedoninë e Veriut, çështja që Arbën Xhaferi e ktheu në program politik.