Sot në histori
Sot në histori — 8 shtator
8 shtator 1943 — Kapitullimi i Italisë hap rrugën e pushtimit gjerman të Shqipërisë. Edhe: Maqedonia voton për pavarësi ndërsa shqiptarët bojkotojnë.
4 ngjarje
Çfarë ndodhi më 8 shtator në historinë shqiptare: 4 ngjarje të datuara dhe të verifikuara nga arkivi ynë, bashkë me lexime që e vendosin datën në kontekst.
Më 8 shtator në histori
1943Kapitullimi i Italisë hap rrugën e pushtimit gjerman të Shqipërisë
Shpallja e armëpushimit mes Italisë dhe Aleatëve mbylli katër vjet e gjysmë sundimi italian në Shqipëri. Ushtria italiane u shpërbë brenda pak ditësh dhe forcat gjermane morën kontrollin e vendit, duke e mbajtur atë deri më 29 nëntor 1944. Divizionet e shpërndara lanë pas depo armësh që kaluan në duart e formacioneve partizane dhe nacionaliste, duke ashpërsuar edhe përplasjen mes tyre.
1991Maqedonia voton për pavarësi ndërsa shqiptarët bojkotojnë
Në referendumin për pavarësinë e Maqedonisë nga Jugosllavia dolën rreth shtatëdhjetë e gjashtë për qind e votuesve dhe mbi nëntëdhjetë e gjashtë për qind e tyre votuan pro. Pjesa dërrmuese e shqiptarëve nuk mori pjesë: ata e mbështetnin shkëputjen, por kundërshtonin formulimin që i linte shtetit të ri të drejtën për t'iu ribashkuar një federate të ardhshme jugosllave. Bojkoti nisi debatin kushtetues që zgjati një dekadë.
2000Shqipëria bëhet anëtare e Organizatës Botërore të Tregtisë
Shqipëria u pranua zyrtarisht në Organizatën Botërore të Tregtisë, hapi i parë i madh institucional pas kaosit të vitit 1997. Anëtarësimi solli detyrime për uljen e tarifave, transparencë doganore dhe rregulla për pronësinë intelektuale. Ishte njëkohësisht një provë e hershme e aftësisë së administratës shtetërore për të përmbushur standarde ndërkombëtare, vite para se të nisnin bisedimet formale me Bashkimin Evropian.
1998Bie Driton Zeneli, «Komandant Fatoni», në mbrojtje të Shqiponjës
Më 8 shtator 1998, pas disa ditë luftimesh gjatë ofensivës serbe të fillimshtatorit kundër Shqiponjës së Gjakovës, ra në pikën luftarake të fshatit Driton Zeneli, i njohur si Komandant Fatoni. Gjatë verës ai kishte qenë instruktor i luftëtarëve të rinj në Shqiponjë e Gllogjan, dhe në ofensivën e gushtit u emërua komandant në shtabin e Shqiponjës.
Burimet
- Wikipedia (en): German occupation of Albania
- Wikipedia (en): Armistice of Cassibile
- Wikipedia (en): 1991 Macedonian independence referendum
- Wikipedia (en): Albanians in North Macedonia
- wto.org — albania e.htm
- Wikipedia (en): World Trade Organization
- Radio Kosova e Lirë — Driton Mujë Zeneli (31.5.1972 – 8.9.1998)
- Epoka e Re — Përkujtohet Komandant «Fatoni»
Nga arkivi — leximet e kësaj dite
Pushtimi italian i 7 prillit 1939
Fillimi i asaj që mbaroi më 8 shtator 1943: si u pushtua vendi brenda pak ditësh dhe çfarë ndryshoi nën Romën.
Gjuha shqipe në Maqedoninë e Veriut: ligji ekziston, mungon vullneti
Tridhjetë vjet pas referendumit të bojkotuar: ku qëndron sot statusi i shqipes dhe pse zbatimi mbetet i pjesshëm.
Konflikti i 2001-shit dhe Marrëveshja e Ohrit
Vazhdimi i drejtpërdrejtë i çështjes së hapur më 1991: si u mbyll me armë dhe me tekst kushtetues debati për barazinë.