Sot në histori
Sot në histori — 4 shtator
4 shtator 1912 — Porta Osmane pranon kërkesat e kryengritësve shqiptarë. Edhe: Nënë Tereza shpallet shenjtore në Sheshin e Shën Pjetrit.
4 ngjarje
Çfarë ndodhi më 4 shtator në historinë shqiptare: 4 ngjarje të datuara dhe të verifikuara nga arkivi ynë, bashkë me lexime që e vendosin datën në kontekst.
Më 4 shtator në histori
1912Porta Osmane pranon kërkesat e kryengritësve shqiptarë
Qeveria osmane pranoi trembëdhjetë nga katërmbëdhjetë pikat e paraqitura nga udhëheqësit e kryengritjes shqiptare, duke lënë jashtë vetëm kërkesën për gjyq ushtarak ndaj oficerëve që u përpoqën ta shtypnin lëvizjen. Marrëveshja parashikonte administratë dhe shkolla në gjuhën shqipe, shërbim ushtarak brenda vilajeteve dhe amnisti për kryengritësit. Zbatimi nuk nisi kurrë: brenda një muaji shpërtheu Lufta e Parë Ballkanike dhe territori u nda mes shteteve fqinje.
2016Nënë Tereza shpallet shenjtore në Sheshin e Shën Pjetrit
Papa Françesku e shpalli shenjtore Nënë Terezën në Sheshin e Shën Pjetrit, nëntëmbëdhjetë vjet pas vdekjes dhe trembëdhjetë vjet pas lumturimit të vitit 2003. E lindur Anjezë Gonxhe Bojaxhiu në Shkup më 1910, në një familje shqiptare, ajo e përshkruante veten si shqiptare nga gjaku, indiane nga shtetësia dhe murgeshë katolike nga besimi.
2023Ndahet nga jeta nobelisti Ferid Murad
Farmakologu amerikan me origjinë shqiptare Ferid Murad vdiq në Menlo Park të Kalifornisë, tetëdhjetë e gjashtë vjeç. Babai i tij, Xhabir Murat Ejupi, ishte larguar nga Gostivari dhe kishte mbërritur në Shtetet e Bashkuara më 1913, ku emrin ia ndryshuan gjatë regjistrimit në Ellis Island. Zbulimi i tij mbi oksidin nitrik si molekulë sinjalizuese e enëve të gjakut i solli Çmimin Nobel për Mjekësi më 1998.
1998Mark Sopjani dhe Arben Bytyçi bien në luftimet e fillimshtatorit në Anadrini
Më 4 shtator 1998, gjatë luftimeve të fillimshtatorit në Rrafshin e Anadrinit, ra afër fshatit Lugmir (ish-Dobidol) Mark Sopjani, luftëtar i kompanisë së UÇK-së të Lugmirit, ndërsa po atë ditë ra edhe Arben Bytyçi nga Dejna. Sopjani kishte marrë pjesë në betejat e Rrafshit të Anadrinit.
Burimet
- Wikipedia (en): Albanian revolt of 1912
- Wikipedia (en): Albanian Vilayet
- Wikipedia (en): Mother Teresa
- Wikipedia (sq): Nënë Tereza
- Wikipedia (en): Ferid Murad
- nobelprize.org — facts
- Epoka e Re — nderohen dëshmorët në Dejnë dhe Dobidol
- Radio Kosova e Lirë — Mark Zef Sopjani (26.4.1960 – 4.9.1998)
- Radio Kosova e Lirë — Arben Sadri Bytyçi (26.2.1979 – 4.9.1998)
- Radio Kosova e Lirë — Kalendari kombëtar, Shtator
Nga arkivi — leximet e kësaj dite
Qeveria e Përkohshme e Vlorës
Vazhdimi i drejtpërdrejtë i vitit 1912: si kaloi vendi nga autonomia e premtuar osmane te shpallja e pavarësisë dhe qeveria e parë.
Kryengritjet antiosmane të shqiptarëve
Zinxhiri i kryengritjeve që kulmoi me kërkesat e pranuara më 1912; harta e gjatë e qëndresës nga Lidhja e Prizrenit e këtej.
Krishterimi në Shqipëri: nga Apostulli Pal te Nëna Tereza
Konteksti dymijëvjeçar i shenjtërimit të 2016-s: si arriti krishterimi shqiptar nga antikiteti i Apostullit Pal te murgesha e Kalkutës.