Sa i qëndrueshme është arti përballë falsifikimit të historisë?

PRISHTINË — Në kuadër të shënimit të 16-vjetorit të mediumit "Kosovo 2.0", artistët Zake Prelvukaj dhe Renea Begolli janë bashkuar në një panel për të diskutuar artin si mjet dëshmie, kujtese dhe rezistencë. Diskutimi u zhvillua në formatin pyetje-përgjigje, ku u trajtuan përgjegjësia e krijuesit ndaj publikut dhe roli i hulumtimit në procesin artistik.

Artistja Zake Prelvukaj theksoi se arti bashkëkohor në Kosovë ka filluar që në vitin 1967 dhe u thirri krijuesve të hulumtojnë më shumë për të shmangur humbjen e identitetit. Sipas saj, ndryshe nga arkiva apo historia, e cila mund të ndërrohet ose të falsifikohet, vepra artistike ruan një të vërtetë shpirtërore që nuk mund të zëvendësohet.

Prelvukaj bëri një krahasim mes dokumentimit shkruar dhe atij vizual, duke përmendur historinë e fotografisë që ka ardhur në Shkodër në vitin 1855. Ajo argumentoi se ndërsa muzeu dhe arkivi shërbejnë si dokumentim faktik, arti ka fuqinë të dokumentojë ndjeshmërinë dhe faktografinë në një mënyrë më të thellë se dokumentet tradicionale.

Nga ana tjetër, Renea Begolli u ndal në raportin mes artistit dhe publikut, duke kritikuar diskursin artistik që shpesh mbetet i pakuptueshëm për shumicën. Begolli kërkoi që publiku të interesohet më shumë për prejardhjen e veprës dhe historinë që rrethon krijuesin, pasi kjo ndikon drejtpërdrejt në narrativat që shpallohen.

Begolli u shpreh gjithashtu për sfidat e artistëve të rinj, duke theksuar se mbijetesa si artiste e pavarënte është një betejë e vazhdueshme. Ajo vuri në dukje tensionin midis dëshirës për të krijuar art me kuptim dhe presionin e një tregu që synon kapitalin dhe profitin mbi vlerën artistike.

Panelit të parë u bashkuan më pas kuratoret Hana Halilaj dhe Nita Salihu, të cilat trajtuan temën e bërjes së artit publik dhe jetëgjatësisë së botimeve. Diskutimet u fokusuan në mënyrën se si institucionet dhe dizajni ndikojnë në ruajtjen e trashëgimisë kulturore dhe aksesueshmërinë e artit për publikun e gjerë.

Kjo reflektim përmbys idenë e artit si thjesht estetika, duke e pozicionuar atë si një mjet rezistence intelektuale. Kur arti tejkalon dokumentin, ai shndërrohet në mbrojtësin e fundit të një të vërtete që nuk mund të manipulohet nga ndryshimet politike apo historike.

Burim: Koha.net
— Redaksia ZHURMA