Shqipëria eksportoi 1.2 TWh, me zero kosto CBAM — Mali i Zi pagoi 74 euro/MWh

Një miliard e dyqind megawatt-orë energji elektrike — aq dërgoi Shqipëria jashtë kufijve në tre muajt e parë të vitit 2026. Shifra vjen nga raporti i parë tremujor i Komunitetit të Energjisë mbi Mekanizmin e Rregullimit të Karbonit në Kufi (CBAM), i cili gjithashtu shpjegon pse eksportet shqiptare fituan avantazh të dyfishtë mbi vendet fqinje: si nga prodhimi ashtu edhe nga regjimi tatimor europian.

Hidrocentralet mbi normat — rritje 70 për qind

Prodhimi hidro u rrit nga 1.93 TWh (TM1 2025) në 3.27 TWh (TM1 2026) — rritje prej 1.34 TWh ose +70 për qind. Rritja ishte e përqendruar në janar (+72%) dhe shkurt (+84%), duke reflektuar kushte hidrologjike jashtëzakonisht të favorshme. Teprica u përkthye menjëherë në eksporte: Greqisë iu dërguan 4 100 MWh shtesë në ditë, Kosovës 3 700 MWh dhe Malit të Zi 2 000 MWh. "Këto ndryshime përfaqësojnë një lëvizje neto prej afërsisht 1.2 TWh energji shqiptare që doli jashtë vendit", thekson raporti i Komunitetit të Energjisë.

CBAM: faktori zero që i dha Shqipërisë avantazh

Mekanizmi i karbonit europian CBAM llogarit tarifë sipas faktorit të emetimeve të vendit eksportues. Shqipëria prodhon gati tërësisht nga ujë — faktori i emetimit është zero. Pasoja: eksportet e saj drejt Bashkimit Europian nuk ngarkohen me asnjë kosto karboni. Raporti e thekson me qartësi: "Energjia elektrike e importuar në BE nga Shqipëria nuk u prek financiarisht nga CBAM", duke shtuar se kjo "krijoi një stimul tregtar për importimin e energjisë elektrike shqiptare në tregjet e BE-së".

Kontrasti me rajonin është i mprehtë. Mali i Zi, me prodhim nga qymyri, pagoi rreth 73.8 euro për çdo MWh të eksportuar drejt BE-së. Serbia dhe Bosnja e Hercegovina kanë ngarkesa po aq të rënda. "Kontrasti mes Shqipërisë dhe Malit të Zi tregon se si faktori i emetimit në nivel vendi formëson tregtinë ndërkufitare", shkruan raporti.

Korridor drejt Greqisë, Bullgarisë e Italisë

Energjia shqiptare nuk u ndal në Greqi — u ridrejtua më tej. Eksportet drejt Greqisë, së bashku me prodhimin e lartë grek, u kanalizuan drejt Bullgarisë dhe Italisë. Komuniteti i Energjisë vlerëson se sistemet e dominuara nga hidro "duken se janë në një pozitë strukturore më konkurruese" — sinjal se CBAM po krijon fitues dhe humbës afatgjatë në rajon.

Çfarë vëzhgojmë

Kosova mori 3 700 MWh shtesë në ditë nga Shqipëria gjatë tremujorit — varësi e drejtpërdrejtë nga teprica hidro e jugut. TM1 2026 ishte vit shumë i mirë hidrologjikisht; 2024 ishte katastrofal dhe Kosova e ndjeu fort. Shqipëria mbetet 90 për qind e varur nga hidrocentralet — avantazhi i CBAM është real, por strukturalisht i brishtë ndaj thatësirave. Nëse marrëveshja e LNG me SHBA e nënshkruar më 28 prill materializohet, gazi mund ta mbrojë sistemin nga luhatjet ujore — por terminali i Vlorës është ende larg anijteve të para.

Burim: Komuniteti i Energjisë (raporti CBAM TM1 2026), Revista Monitor, Gazeta Express

— Redaksia ZHURMA