Pse heshtja institucionale në Tetovë kërcënon kujtesën historike shqiptare?

TETOVË — Vendimi për rikthimin e emërtimeve të rrugëve dhe shesheve në Tetovë, duke zëvendësuar figura qendrore të historisë shqiptare si Sami Frashëri, Abdyl Frashëri, Dervish Cara dhe Mehmet Pashë Deralla me simbole të një epoke tjetër, nuk është thjesht një ndryshim administrativ. Ai prek kujtesën kolektive — mekanizmin që kombet përdorin për të ruajtur identitetin dhe vazhdimësinë historike.

Emrat e rrugëve nuk janë vetëm tabela orientimi. Ata përbëjnë arkitekturën simbolike të një shoqërie, duke përcaktuar cilat figura nderohen, cilat sakrifica kujtohen dhe cilat vlera transmetohen brezave të ardhshëm. Zëvendësimi i tyre nuk është vetëm ndryshim nomenklature, por ndërhyrje në vetë narrativën historike të komunitetit shqiptar në Maqedoni.

Problemi më i madh nuk qëndron te vendimi vetë, por te reagimi i institucioneve dhe elitave politike. Arsyetimi i Gjykatës Kushtetuese zbuloi një fakt shqetësues: për gati një vit, Komuna e Tetovës nuk iu përgjigj katër kërkesave të njëpasnjëshme për dorëzimin e dokumentacionit të nevojshëm për procedurën. Në një sistem demokratik funksional, mosveprimi i tillë do të ngjallte debat publik dhe kërkesë për përgjegjësi.

Heshtja përballë një procesi që prek kujtesën dhe identitetin e qytetit nuk mund të trajtohet si detaj procedural. Nga këndvështrimi i psikologjisë organizative, mosveprimi i përsëritur nuk perceptohet si neutralitet. Ai krijon përshtypjen e bashkëpërgjegjësisë — jo domosdoshmërisht për vendimin përfundimtar, por për krijimin e kushteve që ai të ndodhë pa rezistencë institucionale.

Mungesa e një reagimi urgjent nga Këshilli Komunal pas publikimit të vendimit dhe arsyetimit të tij dërgon një mesazh të qartë: cenimi i simboleve kombëtare nuk konsiderohet prioritet. Në psikologjinë politike, reagimi institucional ka funksion simbolik po aq sa praktik. Kur nuk ka reagim, mesazhi është se heshtja është pranuar si normë.

Kjo situatë zbulon një krizë të thellë të përfaqësimit. Elitat politike nuk gjykohen vetëm për aftësinë e tyre për të administruar institucione, por edhe për gatishmërinë për të mbrojtur vlerat që japin kuptim ekzistencës kolektive. Kur ky funksion mungon, krijohet ndjesia se përfaqësimi politik është reduktuar në menaxhim interesash, jo në mbrojtje parimesh.

Pasojat më të rënda nuk janë vetëm juridike, por psikologjike. Kur qytetarët shohin se askush nuk mban përgjegjësi, se askush nuk kërkon llogari dhe se askush nuk mobilizohet për të mbrojtur simbolet e përbashkëta, fillon procesi i normalizimit të dorëzimit. Historia na mëson se kujtesa kolektive nuk zhduket brenda një dite — ajo gërryhet ngadalë, përmes indiferencës dhe heshtjes.

Burim: Koha.mk
— Redaksia ZHURMA