Rubrika
histori
Historia shqiptare e dokumentuar — nga ilirët te pavarësia e Kosovës, me burime për çdo pohim.
Ndiq këtë temë: RSS Buletini i mëngjesit
Kongresi i Lushnjës 1920: katër ditë që shpëtuan një shtet
56 delegatë, katër ditë vendimesh, një shtet i shpëtuar. Lushnja 1920: Marrëveshja Tittoni-Venizelos u hodh poshtë, kryeqyteti u vendos në Tiranë, Shqipëria fitoi vendin e vet në Lidhjen e Kombeve.
Demonstratat e tetorit 1981: si një pjatë e thyer nisi fundin e Jugosllavisë
Më 11 mars 1981 në mensën e studentëve në Prishtinë, dikush hodhi një pjatë. Nëntë javë më pas, Beogradi kishte dërguar 30.000 trupa.
Lufta e Vlorës 1920: 4.000 vullnetarë kundër 20.000 trupave italiane
Në qershor 1920, 4.000 vullnetarë shqiptarë nxorën jashtë 20.000 trupat italiane nga bregdeti i jugut. Sazani mbeti i Italisë deri më 1947. Por shumica e atyre që fituan betejën nuk mbijetuan shtetin që ata ndihmuan të n
Kongresi i Manastirit: dy alfabete në nëntë ditë, 1908
Në nëntor 1908, 50 delegatë u mblodhën në Manastir — mbledhja e parë gjithëshqiptare pas Lidhjes së Prizrenit. Zgjodhën dy alfabete njëkohësisht. Kompromisi mbijetoi sepse historia s'u dha kohë ta rihapnin.
Shqipja standarde: gjashtëdhjetë vjet pas Kongresit, ndarja që vazhdon
Gjashtëdhjetë vjet pas Kongresit të Drejtshkrimit, standardi po bëhet një zonë neutrale që askush nuk e flet. A vlen ende ky kompromis?
ADN-ja ilirë-shqiptare: çfarë tregojnë studimet gjenetike për vazhdimësinë etnike
Mbi 6 000 gjenoma të lashta dhe 1 322 shqiptarë vullnetarë konfirmojnë: 72–77% e linjave paternore shqiptare rrjedhin nga Epoka e Bronzit ballkanik. Nuk është mësim — janë koordinatat gjenetike me interval besimi 95%.
Rruga Egnatia: nga Dyrrahu në Bizant, gjurmët e Romës nën këmbët shqiptare
E shtruar me guri poligonal, 746 milje romake e gjatë: Via Egnatia kalonte nëpër Durrës, Elbasan, Pogradec. Cezari e marshoi, Pali e predikoi. Dëshmi 2,200-vjeçare e banimit shqiptar.
Haplogrupi E-V13: prejardhja ballkanike që përqëndrohet te shqiptarët
Rreth 28-45% e meshkujve shqiptarë bartin E-V13 — haplogrup me origjinë mezolitike ballkanike. ADN i lashtë (Nature Human Behaviour, 2026) konfirmon vijimësi gjenetike nga Epoka e Bronzit deri tek shqiptarët modernë.
Haplogrupi J2b-L283: gjurmët e para në Shkrel dhe zgjerimi në Mesdhe
Haplogrupi paternor i dokumentuar në Shkrel të Shqipërisë që nga ~1880 para Krishtit — Mathieson (Nature 2018) dhe Lazaridis (Science 2022) konfirmojnë se J2b-L283 dominoi kulturën Cetina dhe proto-ilirët e Ballkanit.
Haplogrupi R1b: rruga nga barinjtë Yamnaya tek popullsitë ballkanike
Rreth 21% e meshkujve shqiptarë bartin R1b — trashëgimi gjenetike e barinjtëve Yamnaya, konfirmuar nga ADN-ja e lashtë nga Kamenica (1325 p.K.) dhe studime botërore.
Distancat gjenetike: lidhja e shqiptarëve me ilirët antikë
FST është masa sasiore e distancës gjenetike. Shqiptarët — praktikisht të njëjtë me ilirët antikë; të largët nga sllavët.
Alfabeti i katolikëve të Shkodrës: ruajtja e tij në shekullin XIX
Në shekullin XIX, katolikët e Shkodrës kishin alfabetin e tyre — Elbasan script. Sot e njeh vetëm UNESCO-ja dhe pak arkiviste.