Dieta për acidin urik: çfarë thonë studimet dhe si ta aplikoni këtë javë

TIRANË — Mbrëmja mbaron me dhimbje te gishti i madh i këmbës, kyçi i bëhet i kuq, prekja e shtratit duket e pamundur. Në vend që të flini, po konsultoni Google. Nëse kjo skenë ju tingëllon e njohur, mund të keni kaluar pragun e acidit urik — ose ta keni përjetuar krizën e parë të mjetit (podagrës). Çfarë mund të hani nesër që të mos përsëritet?

Pse ka rëndësi

• Acidi urik i lartë nuk është vetëm "problem i vjetërve" — rritet në popullata me dietë të pasur në mish të kuq, peshk të yndyrshëm dhe pije me fruktozë.
• Dieta nuk zëvendëson ilaçet kur mjeku i ka përshkruar, por pa ndryshim ushqimor ilaçet vetëm maskojnë shkakun.
• Shqipëria dhe Kosova kanë trashëguar dietë me shumë mish dhe pak fibra bimore — ndryshimi i këtyre raporteve është më i vështirë psikologjikisht sesa biologjikisht.

Ekonomia Online dhe Zëri i kanë publikuar në javët e fundit udhëzime të njëjta mbi dietën për acidin urik, të bazuara në rekomandimet e përgjithshme mjekësore. Të dy burimet bien dakord: dieta duhet të jetë "mjaft strikte nëse nuk kombinohet me ilaçe" — pra, nëse po e provoni vetëm me ushqim, nuk ka vend për gjysmë-masa.

Cfarë të eliminoni këtë javë

Mishi i kuq dhe të brendshmet. Proteinat shtazore janë "tepër të pasura në purina", theksojnë të dy burimet. Veçanërisht të brendshmet, cironkat, açuget dhe merlucini — këta duhen evituar plotësisht. Pjesa tjetër e mishit të kuq, peshkut të yndyrshëm dhe prodhimeve të detit (toni, karkalecat, aragosta) kufizohet në 120–170 gramë në ditë. Për ta matur: një fileto mesatare pule është rreth 150 gramë. Nëse sot hani biftek, nesër duhet të jetë ditë bimore.

Birra. Alkooli pengon eliminimin e acidit urik, por birra është veçanërisht problematike — "e lidhur me kriza të ndjeshme", sipas të dy burimeve. Nëse keni tendencë për kriza, birra është e para që duhet të shkurajoni, edhe para raki-së apo verës.

Fruktoza e shurupit të misrit. Këtu burimet bëjnë një dallim të rëndësishëm: fruktoza është "i vetmi sheqer që rrit acidin urik". Nuk është çdo sheqer, por specifikisht fruktoza e shurupit të misrit (high-fructose corn syrup) që gjendet në lëngjet e gatshme, pijet e gazuara dhe ëmbëlsirat industriale. Kjo e bën më të lehtë zgjedhjen — lexoni etiketën, kërkoni "fruktozë" ose "shurup misri", jo thjesht "sheqer".

Cfarë të shtoni këtë javë

Uji: 8–16 gota në ditë. Të dy burimet e përmendin këtë interval si "objektiv me rezultat të sigurt". Nëse keni 2 gota (0.5 litra) në mëngjes, 2 para drekës, 2 pas drekës, 2 pasdite dhe 2 në mbrëmje — keni arritur minimumin. Në ditë të nxehta në Tiranë ose Prishtinë, prijini 12–16.

Proteina bimore: fasule, thjerrëza. Zëri dhe Ekonomia Online i rekomandojnë si zëvendësues të mishit — "ju ndihmojnë të ulni sasinë e yndyrës në dietë" njëkohësisht. Një pjatë fasule të ziera me speca dhe domate kosthon pak, gatuhet në sasi për 3 ditë, dhe mbushet stomaku pa purina.

Bulmeti pa yndyrë. "Disa studime tregojnë se bulmeti pa yndyrë mund të ndihmojë" — burimet e përmendin me rezervë, jo si zgjidhje magjike. Qumështi i skremuar, kos i lehtë, djathi i bardhë pa shumë kripë — në sasi mesatare, jo si zëvendësim të ujit.

Kafeja. "Edhe konsumi i kafes ndihmon" — një rresht i vetëm në burime, pa doza specifike. Nëse tashmë pini kafe, mos e shtoni si detyrë; nëse nuk pini, mos e filloni për acidin urik.

Konteksti i dietës mesdhetare

Ekonomia Online ka publikuar një artikull të veçantë për dietën mesdhetare, duke e vlerësuar si "efikase kundër obezitetit" — me fruta, perime, arra dhe vaj ulliri. Ndërsa artikulli kryesor për acidin urik nuk e lidh drejtpërdrejt me këtë, përputhja është e qartë: më shumë drithëra, fruta dhe zarzavate, më pak karbohidrate të rafinuara (bukë e bardhë, torta, ëmbëlsira). Vaj ulliri i virgjër, arrorët, perimet me gjethe jeshile — këta janë pjesë e të dyjave, edhe të dietës për acidin urik, edhe të asaj mesdhetare. Nëse po ndryshoni dietën, nuk duhet të zgjidhni midis dy modeleve të ndryshme — ato përputhen.

Kur kjo këshillë nuk mjafton

Burimet janë të qarta: dieta "duhet të jetë mjaft strikte nëse nuk kombinohet me ilaçe". Nëse keni pasur më shumë se një krizë, nëse vlerat e acidit urik janë mbi 9 mg/dL, ose nëse keni gurë në veshka — kjo është terapi mbështetëse, jo zëvendësim mjekësor. Nuk ka suplement, çaj bimësh apo "detoks" që e zëvendëson allopurinolin ose febuxostatin kur mjeku i ka përshkruar. Zhurma i përjashton qartë çdo produkt që pretendon të shërojë podagrën pa ndryshim dietor ose pa ilaç — këto bien në kategorinë e mashtrimeve të mirëqenies që nuk hapim vend në këtë rubrikë.

Aspekti tjetër i panënshëm: yndyrnat e ngopura "ulin aftësinë e trupit të eliminojë acidin urik". Kjo do të thotë se edhe nëse kufizoni mishin, vazhdimi me yndyrna të ngopura (gjalpë, gjalpë dele, vaj palme) e zvogëlon efektin. Ndryshimi duhet të jetë i plotë — proteinat, yndyrnat dhe karbohidratet e rafinuara të njëkohësisht.

Modelin e plotë ushqimor pas këtyre rregullave — pse cilësia e yndyrës peshon më shumë se sasia — e trajtojmë te Dieta mesdhetare; këtu qëndrojmë te një problem i vetëm, acidi urik.

Burimet:

• Ekonomia Online — udhëzime për dietën kundër acidit urik, përfshirë kufizimet e mishit, alkoolit dhe fruktozës
• Zëri — rekomandimet e njëjta për dietën e acidit urik, me theks te hidratimi dhe proteinat bimore
• Ekonomia Online — dieta mesdhetare si model i përgjithshëm ushqimor me perime, vaj ulliri dhe arra
• Telegrafi — artikull mbi kolecistitin, i përfshirë për kontekst mjekësor të lidhur me dietën me yndyrë

— Redaksia ZHURMA