Zaloshnja: Sondazhet tregojnë se 20% e shqiptarëve vlerësojnë Ahmet Zogun

Sipas analistit Eduard Zaloshnja, sondazhet e drejtuara në terren gjatë këtij viti tregojnë se rreth dy e dhjeta e të anketuarve e vlerësojnë Ahmet Zogun më shumë se pesë pasardhësit e tij kryesorë të shtetit shqiptar të shekullit të fundit. Këto kërkime, të financuara nga fondacione gjermane, u shtrinë në gjithë vendin dhe në Tiranën urbane, duke zbuluar se asnjë nga pjesëmarrësit e anketuar nuk kishte lindur para se Ahmet Zogu të largohej nga Shqipëria.

Më parë, analiza e trajektoreve të votave ishte fokusuar te krahasimet politike, ndërsa tani vëmendja zhvendoset te perceptimet historike të matura përmes sondazheve. Pjesa dërrmuese e atyre që përzgjodhën Zogun u vetëdeklaruan si të djathtë, çka sipas Zaloshnjës mund të nënkuptojë një zgjedhje alternative ndaj ish-komunistit Berisha. Studiuesi amerikan Bernd J. Fischer, në veprën e tij «Mbreti Zog dhe përpjekja për stabilitet në Shqipëri», e paraqet Zogun si arkitektin kryesor të ngritjes së themeleve të administratës dhe shtetit modern shqiptar, pavarësisht sfidave, rreth 600 hasmërive dhe katër tentativa direkte për ta vrasje që ai kaloi përpara se t'i bënte rezistencë diplomatike ultimatumeve të Musolinit deri më 7 prill 1939, sipas të dhënave nga dokumentet arkivore.

Në shtjellimin e tezës së tij, Zaloshnja shton se në vitin 1920, Zogu atëherë 24-vjeçar u paraqit me rreth 3000 matjanë për të siguruar mbrojtjen e qeverisë së re të Kongresit të Lushnjës, si dhe për të udhëhequr Luftën e Vlorës për dëbimin e italianëve, ngjarje që sipas tij vendosin një standard historik krahasuar vetëm me figurën e Gjergj Kastriot Skënderbeut në 2500 vjetët paraprake. Për më tepër, historianët vlerësojnë se Skënderbeu nuk arriti të ndërtojë një shtet dhe administratë të mirëfilltë, ndërsa Besëlidhja e Lezhës mbeti kryesisht një aleancë ushtarake ku u larguan shpejt prijës si Lek Dukagjini, Gjergj Arianiti, Pjetër Spani dhe Gjergj Dushmani. Ndërkohë, mbretërit ilirë Bardhyl, Agron e Teutë u përmendën nga historianët e antikitetit vetëm si prijës fisesh, pa lënë dokumente apo struktura të mirëfillta qeverisëse.

Për sa i përket zhvillimeve të ardhshme, nuk përmenden afate zyrtare apo seanca institucionale lidhur me këto sondazhe, pasi ato mbeten studime opinion-bërëse dhe historike të publikuara nga vetë analisti. Diskutimet publike rreth figurës së Zogu I pritet të vazhdojnë të nxisin debate mes historianëve dhe qytetarëve mbi dritë-hijet e shtetformimit shqiptar.

Duke analizuar preferencat e qytetarëve, Zaloshnja vëren se «shumica dërrmuese e këtyre 2/10-ve u vetëdeklaruan ideologjikisht si të djathtë», ndërsa shton gjithashtu se Fischer e cilëson Zogun si «arkitektin kryesor që ngriti themelet e një administrate dhe të një shteti modern shqiptar».