Si reziston diaspora palestineze përmes qëndisjes tradicionale?

BEJRUT — Samar Kabouli, 48-vjeçe, lindur në Liban nga prindër refugjatë palestinezë, praktizon një art tradicional të lashtë: qëndisjen palestineze, të njohur si "tatreez". Për dekada, ajo e kujton me nostalgji kohërat kur mblidhej me gratë e familjes për të qëndisur pëlhura me motive tradicionale, ndërkohë që pinin kafe të aromatizuar me kardamom.

E lindur në diasporë, Kabouli nuk e kishte parë kurrë vendlindjen e prindërve të saj, por qëndisja nuk ishte thjesht zanati. Çdo fije përmes gjilpërës krijoi një lidhje të fortë me trashëgiminë dhe identitetin palestinez. Fillimisht praktikoi tatreezin në adoleshencë për të siguruar të ardhura për familjen e saj.

Qëndisja u bë për një urë drejt tokës nga e cila prindërit u detyruan të largoheshin gjatë shpërnguljes masive të vitit 1948 — ngjarje që palestinezët quajnë "Nakba", ose "Katastrofa". Përmes punës së saj, Kabouli përpiqet të përcjellë një mesazh qëndrueshmie: "Ne ende jemi këtu. Pavarësisht gjithçkaje që ka ndodhur në Gaza, ne vazhdojmë të qëndrojmë të fortë dhe nuk do ta harrojmë kurrë çështjen tonë".

Kabouli punon për Shoqatën Inaash në Liban, organizatën që u siguron grave palestineze në kampet e refugjatëve një burim jetese përmes tatreezit. Shoqata shet veshje të qëndisura, artikuj për dekorin e shtëpisë dhe vepra arti, ndërkohë që promovon këtë trashëgimi kulturore në ekspozita dhe muze.

Nga kampet e refugjatëve te grupet e grave që mblidhen për të qëndisur, shumë pjesëtarë të diasporës palestineze në mbarë botën e praktikojnë tatreezin. Kjo traditë përfaqëson më shumë se një art dekorativ — është një urë me atdheun, një gjuhë vizuale përmes të cilës rrëfehen histori e simbole të identitetit kombëtar palestinez.

Tatreezi është bërë simbol i rezistencës kulturore. Pas shpërthimit të luftës mes Izraelit dhe Hamasit në Gaza, artizanë e përdorën për të mbledhur fonde dhe për të tërhequr vëmendjen ndaj vuajtjeve palestineze. Maha Saca, drejtoreshë e Qendrës së Trashëgimisë Palestineze në Betlehem, thekson: "Tatreezi palestinez është identiteti ynë dhe një dokument që dëshmon pranën tonë në çdo fshat dhe qytet palestinez".

Në vitin 2021, arti tradicional palestinez i qëndisjes u njoh nga UNESCO si pjesë e Listës Përfaqësuese të Trashës Kulturore Jomateriale të Njerëzimit. Në Nju Jork, Lina Barkawi drejton një biznes të vogël për mësimin e tatreezit. Nga kampet e refugjatëve te studiot në diasporë, çdo fije e qëndisur mbetet një deklaratë se identiteti palestinez nuk zhduket.

*Burim: Koha.net, https://www.koha.net/bote/qendisja-tradicionale-qe-mban-gjalle-identitetin-dhe-qendresen-e-diaspores-palestineze* *— Redaksia ZHURMA*