Rubrika
Trojet dhe Diaspora
Arbëreshët, arvanitët, çamët dhe mërgata moderne — shqiptarët kudo janë, një popull mbi kufijtë.
Ndiq këtë temë: RSS Buletini i mëngjesit
Miti 'shqiptarët nuk janë komb i vërtetë'
Pohimi se shqiptarët janë vetëm një grumbull fisesh pa komb të vërtetë është më i vjetri ndër mitet armiqësore — dhe më i lehti për t'u shembur me shkencë.
Diaspora moderne: nga kurbeti te Perëndimi
Nga punëtori i fshehtë i kurbetit osman te dy milionë shqiptarë sot mbi tokën e Perëndimit: historia e një populli që ka mësuar të jetojë njëkohësisht në dy atdhe.
Shqiptarët e Malit të Zi: Ulqini dhe Tuzi
Mbi tridhjetë mijë shqiptarë jetojnë në Malin e Zi, të mbledhur rreth dy vatrave — Ulqinit detar dhe Tuzit malësor — dy skaje të një populli që kufijtë e ndanë, por nuk e fshinë.
Dëbimi i çamëve, 1944–1945
Në verën e 1944-ës deri në pranverën e 1945-ës, e gjithë popullsia myslimane shqiptare e Çamërisë u dëbua nga Greqia me dhunë armatosur — një spastrim që la pas mijëra të vrarë dhe një atdhe të zbrazur.
Çamët: historia e një dëbimi
Nga lugina e Thiamit deri te kolonat e refugjatëve të vitit 1945 — historia e çamëve, krahut më jugor të kombit shqiptar, i shkulur nga toka e vet.
Arvanitët e Greqisë: shqiptarët që ndërtuan Athinën
Nga shekulli XIII zbritën në Atikë e Peloponez; mbushën Athinën, Hidrën e Specën, ngritën flotën që fitoi më 1821 — dhe pastaj harruan gjuhën që i bëri ata që ishin.
Arbërishtja: shqipja e ngrirë në kohë
E sjellë në Itali nga shekulli XV, arbërishtja ruan një shqipe paraosmane — pa fjalë turke, me trajta të vjetra që gjuha amtare i ka humbur. Sot UNESCO e quan dukshëm të rrezikuar.
Arbëreshët e Italisë: pesë shekuj besnikëri
Pesë shekuj pas Skënderbeut, arbëreshët e Italisë jugore ruajnë ende gjuhën, ritin bizantin dhe ndërgjegjen kombëtare — një copë Arbërie e ngrirë në kohë.
Trojet dhe diaspora: një popull mbi kufijtë
Gjysma e shqiptarëve mbeti jashtë shtetit të vet pas vitit 1913; harta politike e ndau popullin, por gjuha, kujtesa dhe mërgimi e mbajtën bashkë.
Si e mban diaspora gjallë kombin
Më shumë shqiptarë jetojnë jashtë trojeve sesa brenda tyre — dhe pikërisht ata, me para, me ide e me kujtesë, kanë mbajtur gjallë kombin kur shteti nuk e bënte dot.
Vatra dhe shqiptarët e Amerikës
E themeluar në Boston më 1912, Federata Panshqiptare "Vatra" u bë gati një qeveri shqiptare në mërgim — zëri që ruajti idenë e kombit kur shteti ende lëkundej.
Kurbeti: mërgimi si fat dhe si këngë
Për shekuj me radhë shqiptari u nis në kurbet me një trastë në krah dhe një këngë në gojë — largimi u bë fat kombëtar dhe, njëkohësisht, lëndë e parë e poezisë popullore.