Presheva pret konferencën shkencore për studiuesit e huaj të albanologjisë

Konferenca shkencore treditore me temën «Studiues të huaj për shqiptarët e Luginës së Preshevës dhe viseve të tjera shqiptare» u mbajt më 23, 24 dhe 25 tetor 2026 në Preshevë. Veprimtaria e organizuar nga Shoqata për Trashëgimi dhe Krijimtari Kulturore e Luginës së Preshevës mblodhi akademikë, profesorë dhe kërkues shkencorë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Lugina e Preshevës dhe diaspora.

Shoqata për Trashëgimi dhe Krijimtari Kulturore e Luginës së Preshevës ka një histori të gjatë të organizimit të veprimtarive shkencore dhe promovimit të trashëgimisë historike e kulturore shqiptare në rajon. Presheva ka shërbyer në mënyrë të vazhdueshme si pikë takimi për studiuesit e trevave të ndryshme shqiptare, ndërsa organizata e drejtuar nga profesor Xhemaledin Salihu botonte rregullisht përmbledhje me kumtesa shkencore për t'u shërbyer hulumtimeve të ardhshme.

Hapjen zyrtare të punimeve e bëri kryetari i Kuvendit të Shoqatës për Trashëgimi dhe Krijimtari në Preshevë, Dr. Sc. Shpëtim Memishi, i cili hapi programin shkencor ndërdisiplinor. Veprimtaria u mbështet financiarisht nga Ministria e Kulturës dhe Turizmit e Republikës së Kosovës. Pjesëmarrësit paraqitën hulumtime mbi historinë, gjuhën, kulturën, etnografinë, arkeologjinë, folklorin dhe trashëgiminë shqiptare, duke analizuar punën e albanologëve ndërkombëtarë. Në qendër të kumtesave ishin figurat e njohura si Edith Durham, Franz Nopcsa, Maximilian Lambertz, Petar Skok, Peter Bart, Arthur Evans dhe Milan Shufflay. Në mënyrë të veçantë u trajtua historia dhe kultura e Luginës së Preshevës, përfshirë kumtesën «Lugina e Preshevës si vazhdimësi e kodit kulturor shqiptar në dritën e vëzhgimeve të Edith Durham-it».

Në përfundim të veprimtarisë treditore, organizatorët bënë të ditur se një nga rezultatet kryesore do të jetë përgatitja për botim e të gjitha kumtesave të paraqitura gjatë konferencës, me qëllim që ato t'u shërbejnë studiuesve si burime dokumentare.

Gjatë punimeve, pjesëmarrësi nga Shqipëria, Prof. Dr. Agron Xhagolli, vlerësoi se veprimtari të tilla shkencore rajonale janë të rralla edhe në Shqipëri. Ai e cilësoi Preshevën si një shembull pozitiv të organizimit të konferencave të këtij niveli dhe kërkoi që kjo traditë të vazhdojë në të ardhmen, duke kërkuar një mbështetje më të madhe institucionale nga Shqipëria, përkrah asaj që jepet nga Kosova.