4 milionë mungesa: e saktë, por çka numri nuk tregon

Pretendimi si u raportua

Tv Dukagjini, Telegrafi dhe Gazeta Express raportuan të njëjtën shifër: gati 4 milionë mungesa janë regjistruar në shkollat e Kosovës — fillore dhe të mesme — vetëm gjatë gjysmëvjetorit të parë 2025/26, ku thuajse 1 milionë janë pa asnjë arsye. Ministri i Arsimit Hajrulla Çeku, i cituar nga Telegrafi, tha se bashkëpunimi me komunat mund të sjellë zgjidhje.

Burimi parësor: MASH-i

Sipas dyja burimeve, shifrat vijnë drejtpërdrejt nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës (MASH) — regjistrimet zyrtare të sistemit shkollor të Kosovës, ku ndjekin mësimin mbi 280 mijë nxënës të arsimit fillor dhe të mesëm.

Çfarë thotë burimi realisht

Numrat e plotë të MASH-it, siç u raportuan, janë si vijon:

• Arsimi fillor (klasat 1–9): 568 mijë mungesa të paarsyeshme + mbi 2 milionë të arsyeshme
• Arsimi i mesëm: 400 mijë paarsyeshme + 705 mijë të arsyeshme
• Totali i përgjithshëm: rreth 3.67 milionë — që rumbullakoset si "gati 4 milionë"

Shifra është aritmetikisht e saktë. Nuk ka shtrembërim numerik.

Ku hyn shtrembërimi

Titujt ndalojnë te totalja. Por kur ajo shifër ndahet me numrin e nxënësve — 280 mijë — dalin mesatarisht 13–14 mungesa për nxënës gjatë gjysmëvjetorit. Kjo është rreth një mungese për çdo shtatë ditë shkollore. Sipas normave europiane, norma e mungesave luhatet zakonisht mes 5–15% të orëve — Kosova nuk është jashtë kësaj bande.

Mbi 75% e mungesave janë të arsyeshme — sëmundje, arsye familjare. Ish-zëvendësministri Dukagjin Popovci, i cituar nga Gazeta Express, vë re se edhe mungesa "të arsyeshme" shpesh fshehin ikje familjesh në pushime gjatë vitit shkollor — por kjo është nuancë, jo provë fryrjeje e shifrave.

E vërteta e nënvlerësuar: 968 mijë mungesa të paarsyeshme janë më shqetësuese se totalja. Nxënësi mesatar i mesëm ka grumbulluar 6 mungesa pa arsye brenda 100 ditëve shkollore — apo afërsisht njëherë në muaj pa justifikim. Kjo normë, jo totalja 4 milionë, është çështja që meriton debat publik.

Verdikti i Zhurmës: e saktë

Shifra "gati 4 milionë mungesa" bazohet në të dhënat e MASH-it dhe llogaritja qëndron. Por titujt nuk tregojnë gjithçka: tre të katërtat e mungesave janë të justifikuara, dhe mesatarja prej rreth 14 mungesash për nxënës gjatë gjysmëvjetorit nuk është alarmante sipas standardeve rajonale. Alarmi i vërtetë qëndron te 968 mijë mungesat e paarsyeshme — dhe veçanërisht te norma e lartë 6-mungesore tek nxënësit e mesëm — jo te totalja dramatike e titujve.

Burim: Gazeta Express, Telegrafi. Burim parësor: Ministria e Arsimit dhe Shkencës, MASH Kosovo (raportim zyrtar)

— Redaksia ZHURMA