Gomat e makinës në verë: çfarë bën nxehtësia dhe tre hapa para nisjes

PRISHTINË — Asfalti i gushtit digjet nën rrota, termometri shënon 40 gradë dhe ju niseni drejt bregdetit ose maleve. Gomat nuk ankojnë — por po pësojnë. Vera është stina kur gomat dëmtohen më shpejt, dhe nuk ka sinjal paralajmërues para shpërthimit.

Pse ka rëndësi

• Rrezet ultravjollcë dhe temperaturat ekstreme përshpejtojnë plakjen e gomave — materiali thahet, humbet elasticitetin dhe shfaqen çarje në sipërfaqe ose anët.
• Gomat me presion jo të duhur — shumë të ulët ose shumë të lartë — konsumohen më shpejt dhe rrisin rrezikun gjatë udhëtimeve të gjata.
• Kombinimi i nxehtësisë, asfaltit të djegur dhe shpejtësisë së lartë krijon ngarkesë maksimale mbi gomë pikërisht kur ne vozisim më shumë.

Ekspertët e cituar nga Albeu.com shpjegojnë çfarë ndodh: rrezet ultravjollcë dhe nxehtësia ekstreme ndikojnë drejtpërdrejt mbi gumën. Materiali thahet dhe humbet elasticitetin — vetinë që e bën gomën funksionale kur godet gropa, kthesat e forta ose frenat e papritura. Kur elasticiteti bie, shfaqen çarje të vogla në sipërfaqe ose në anët e gomës. Ekspertët e quajnë këtë plakje e thatë — dhe nuk është çështje estetike. Çarjet dobësojnë strukturën dhe rrisin mundësinë e shpërthimit ose humbjes së papritur të presionit gjatë vozitjes.

Gazeta Express dhe Lajmi.net, duke cituar Telegrafin, sqarojnë mekanizmin: ekspozimi i zgjatur ndaj diellit e përshpejton ndjeshëm procesin e plakjes krahasuar me gomat që mbrohen. Asfalti i nxehtë absorbon rrezatimin dhe e transmeton nga poshtë, ndërkohë që dielli vepron nga lart. Nëse shtoni edhe shpejtësinë e lartë të autostradës, ngarkesa totale mbi gomë arrin maksimumin — pikërisht kur ne vozisim distancat më të gjata.

Tre hapa praktikë para nisjes

1. Parkoni në hije kur keni mundësi. Albeu.com e vë këtë si rekomandimin e parë: gjatë ditëve me vapë, automjetet duhet të parkohen sa herë të jetë e mundur nën hije, që gomat të mos ekspozohen drejtpërdrejt ndaj diellit. Nëse vendi me hije nuk ekziston — sidomos nëse punoni pranë një zone industriale ose parkimi pa pemë — Albeu.com sugjeron mbulesa mbrojtëse për makinën. Nuk është zgjidhje e plotë, por zvogëlon ekspozimin UV kur makina qëndron jashtë me orë të tëra gjatë mesditës.

2. Kontrolloni presionin e gomave. Gazeta Express dhe Lajmi.net e theksojnë: gomat me presion shumë të ulët ose shumë të lartë konsumohen më shpejt dhe paraqesin rrezik sigurie, sidomos gjatë udhëtimeve të gjata me temperatura të larta. Presioni i duhur gjendet te manuali i makinës ose në pllakëzën metalike brenda derës së shoferit — vlera ndryshon sipas modelit dhe ngarkesës. Shumë servis auto e matin falas ose me çmim simbolik. Nëse nuk e keni bërë para se të niseni, bëjeni te pompa e parë rrugës.

3. Inspektoni gomat vizualisht para çdo udhëtimi të gjatë. Albeu.com rekomandon kontrollin aktiv për shenja të plakjes së thatë: deformime, çarje të imëta, ndryshime në sipërfaqe ose anët e gomës. Gazeta Express shton se këto shenja mund të tregojnë se goma nuk është më në gjendje optimale për përdorim. Nëse gjeni çarje — sado të vogla dhe aparentisht të parëndësishme — konsultohuni me teknikun para udhëtimit të ardhshëm të gjatë.

Një kufizim që burimet nuk e mbulojnë plotësisht: gomat specifike për klimë të nxehtë, të markuara summer ose performance, janë formuluar me tolerancë më të lartë ndaj temperaturave. Por edhe ato nuk janë imune ndaj plakjes së thatë nëse parkohen nën diell vazhdimisht — kontrolli i presionit dhe inspektimi vizual mbeten të nevojshëm pavarësisht markës dhe çmimit të gomës.

Shqiptarët, kosovarët dhe diaspora marrin autostradën çdo verë — drejt Ohrit, Sarandës, bregdetit adriatik ose thjesht kthehen në shtëpi nga shtetet ku punojnë. Sipas të tria burimeve, goma e dëmtuar nuk paralajmëron: shpërthen. Pesëmbëdhjetë minuta kontroll para nisjes — presioni, inspektimi vizual, vendosja e makinës në hije kur nuk jeni — kushtojnë shumë pak krahasuar me ndryshimin e gomës në anë të autostradës ose, shumë më keq, me pasojat e një shpërthimi në shpejtësi.

Burimet:

• Albeu.com — Si i dëmton vera gomat e automjeteve: plakja e thatë, humbja e elasticitetit, masat mbrojtëse
• Gazeta Express — Pse gomat janë në rrezik gjatë verës: presioni, rrezet UV dhe rekomandimet e ekspertëve
• Lajmi.net — Pse gomat janë në rrezik gjatë verës: ekspozimi, çarjet dhe inspektimi vizual
• Wikipedia (shqip) — Çmimi i madh i Australisë 2009 (F1 2009 — burim i pa-përdorur në këtë artikull)

— Redaksia ZHURMA