Sot në histori
Sot në histori — 11 mars
11 mars 1981 — Studentët e Prishtinës nisin demonstratat që tronditën Jugosllavinë. Edhe: Pushkatohet Frano Gjini, kreu i fundit i lirë i klerit katolik.
4 ngjarje
Çfarë ndodhi më 11 mars në historinë shqiptare: 4 ngjarje të datuara dhe të verifikuara nga arkivi ynë, bashkë me lexime që e vendosin datën në kontekst.
Më 11 mars në histori
1981Studentët e Prishtinës nisin demonstratat që tronditën Jugosllavinë
Në mbrëmjen e 11 marsit 1981 studentët në mensën e Qendrës së Studentëve në Prishtinë protestuan për kushtet e ushqimit dhe të banimit. Policia shpërndau disa mijëra vetë dhe bëri rreth njëqind arrestime. Protesta u politizua shpejt: më 26 mars dhe në fillim të prillit kërkesa kryesore ishte statusi i republikës. Përgjigjja federative ishte gjendja e jashtëzakonshme, mijëra arrestime dhe një dekadë përndjekjesh.
1948Pushkatohet Frano Gjini, kreu i fundit i lirë i klerit katolik
Frano Gjini, delegat apostolik dhe abat i Mirditës, u pushkatua më 11 mars 1948 pas rreth gjashtëmbëdhjetë muajsh hetuesie. Ishte arrestuar më 18 nëntor 1946 me akuzën se kishte bashkëpunuar me klerin françeskan për të organizuar kryengritje kundër regjimit. Ai nuk i pranoi akuzat. Me vdekjen e tij, hierarkia katolike në Shqipëri mbeti praktikisht e shkatërruar për dekada me radhë.
1997Bashkim Fino merr drejtimin e qeverisë së pajtimit kombëtar
Më 11 mars 1997 Bashkim Fino u emërua kryeministër i qeverisë së pajtimit kombëtar, e ngritur për të nxjerrë vendin nga kryengritja. Ai qëndroi në detyrë deri më 24 korrik, kur socialistët morën pushtetin pas zgjedhjeve të qershorit. Nën mandatin e tij u vendos misioni ndërkombëtar në Shqipëri dhe u organizuan zgjedhjet e reja të parakohshme.
1999Beteja e Jeshkovës: forcat serbe sulmojnë Njësinë Speciale të Brigadës 125
Më 11 mars 1999, trembëdhjetë ditë para bombardimeve të NATO-s, ushtria jugosllave dhe policia serbe sulmuan Jeshkovën në jug të Prizrenit, ku mbante pozicione Njësia Speciale e Brigadës 125 të UÇK-së. Në betejë ranë mes të tjerëve Hysen Rexhepi dhe Bashkim Suka, ndërsa disa luftëtarë mbetën të zhdukur. Qindra banorë të fshatit fqinj Hoçë e Qytetit u larguan drejt Prizrenit.
Burimet
- Wikipedia (en): 1981 protests in Kosovo
- Wikipedia (sq): Frano Gjini
- Wikipedia (en): Bashkim Fino
- Wikipedia (en): 1997 Albanian civil unrest
- Wikipedia (en): Battle of Ješkovo
- Wikipedia (sq): Beteja e Jeshkovës
- Radio Kosova e Lirë — Kalendari kombëtar, Mars
- Epoka e Re — Bashkim Suka bie në betejën e Jeshkovës
Nga arkivi — leximet e kësaj dite
Demonstratat e vitit 1981 në Kosovë
Nga mensa te sheshet: si u kthye një protestë për ushqimin në kërkesën politike që e ndryshoi Kosovën përgjithmonë.
Kosova në Jugosllavinë socialiste
Konteksti i vitit 1981: autonomia e 1974-s, kufizimet e saj dhe pse ajo nuk mjaftoi për një brez të tërë.
Lëvizja studentore e 1968-s: si e fitoi Kosova universitetin e saj
Trembëdhjetë vjet para 1981-shit: protestat që sollën universitetin shqip dhe brezin që doli prej tij.