Sagona e Kaçanikut: çfarë dihet për dëshmorët e 1999-s që Haradinaj kujton çdo vit

PRISHTINË — Çdo 12 qershor, kur Kosova shënon Ditën e Çlirimit, kryetari i AAK-së Ramush Haradinaj kthen vëmendjen tek një kodër e vogël në jug të vendit. Në Sagonë të Kaçanikut, sipas postimeve të tij të përsëritura në Facebook, ranë në vitin 1999 një komandant i UÇK-së dhe luftëtarë të tjerë që ai i radhit me emra — një ritual kujtimi që të paktën katër portale kosovare kanë transmetuar në vitet e fundit.

Haradinaj e vendos Sagonën brenda një rrëfimi më të gjerë territorial. "Kaçaniku me rrethinë i doli zot atdheut në të gjitha etapat", shkruan ai sipas Klan Kosova dhe Bota Sot — një formulim që e ngre trevën në një kategori të veçantë të qëndresës shqiptare, nga periudha osmane deri te lufta e fundit. Por detajet konkrete që ai ofron për Sagonën e kufizojnë këtë narrative në një datë të vetme: 1999.

Kush ranë në Sagonë

Në postimin e këtij viti, që Lajmi.net dhe Klan Kosova citojnë me të njëjtat emra, Haradinaj ndan të rënët në dy grupe. Së pari, dy dëshmorë të UÇK-së të vrarë në luftë: Kemajl Thaqi dhe Ekrem Gudaqi. Të dy, sipas tij, ranë "nën udhëheqjen e Komandantit, tanimë Hero i Kosovës, Agim Bajrami". Kjo e fundit — titulli "Hero i Kosovës" — është dekorim shtetëror që Presidentja e Kosovës i akordon figurave të luftës, por burimet e furnizuara nuk specifikojnë kur e mori Bajrami këtë titull.

Së dyti, një listë më e gjatë "martirësh" të vrarë në të njëjtën datë të vitit 1999: Hanife Jaha, Selvije Krivanjeva, Baki Bela, Hanife Gudaqi, Ramush Jaha, Ibush Rrushi, Ramadan Dashi, Fahri Mani, Bahrije Elezi, Sevdije Guri, Hamdi Dashi, Brahim Dashi dhe Fitim Gudaqi. Bota Sot dhe Klan Kosova i listojnë të njëjtët trembëdhjetë emra — një përputhje që sugjeron se Haradinaj i ka kopjuar nga një memorial ose regjistër zyrtar, por asnjë burim nuk e thotë këtë hapur.

Mungon në të gjitha transmetimet: konteksti ushtarak. Sagona nuk figuron në librat e njohur të historisë së luftës së Kosovës; asnjë burim i furnizuar nuk e vendos atë në një operacion specifik të UÇK-së apo në një datë të saktë të përleshjes. Dallimi që Haradinaj bën mes "dëshmorëve" (luftëtarë të armatosur) dhe "martirëve" (civilë të vrarë) ngre pyetje që burimet nuk i trajtojnë: a ishin të dymbëdhjetët e dytë viktima të një masakre, të bombardimeve, apo të rrethanave të tjera të luftës?

Retorika e kujtimit

Çfarë burimet konfirmojnë është modeli i qëndrueshëm i retorikës së Haradinajt. "Trashëgimia që e lanë pas, të na shërbejë si shtytës në përpjekjet tona për një Kosovë të sigurt e të zhvilluar" — ky mesazh, i cituar nga Lajmi.net, përsëritet pothuajse identikisht në vitet e mëparshme. Ekonomia Online dhe Indeks Online raportojnë se në Ditën e Çlirimit të këtij viti, Haradinaj ka zgjeruar kujtimin përtej Sagonës: ai uron Prishtinën, Kaçanikun dhe Hanin e Elezit, falënderon "botën demokratike, të udhëhequr nga Amerika", dhe përmbyll me "Lavdi e përjetshme dëshmorëve të kombit!"

Ky zgjerim — nga një kodër specifikë te një urim kombëtar — tregon se Sagona funksionon si pikënisje, jo si fokus i qëndrueshëm. Haradinaj e përdor atë për të legjitimuar një vizion të përgjithshëm politik: AAK-ja si trashëgimtare e vlerave të luftës. Ekonomia Online e citon duke iu drejtuar "trimave të UÇK-së" që "me guxim e sakrificë i sollën lirinë Atdheut" — gjuhë që i ngjan platformës zyrtare të partisë së tij më shumë se një analize historike.

Portalet e furnizuara nuk e kontekstualizojnë këtë retorikë. Asnjë nuk pyet pse Sagona, ndryshe nga beteja e Koshares apo masakra e Reçakut, mbetet jashtë kornizës kombëtare të kujtimit. Asnjë nuk verifikon nëse familjet e të rënëve janë të kënaqura me mënyrën se si emrat e tyre përdoren në postime politike.

Zhurma e heshtur

Sagona e Kaçanikut, siç del nga burimet, është një rast i kujtimit të fragmentuar: emra të ruajtur, ngjarje e paqartë, retorikë e përsëritur. Haradinaj e bën atë pjesë të një narrative të vazhdimësisë historike — "të gjitha etapat" — por vetë burimet e tij e kufizojnë këtë vazhdimësi në një ditë të vetme të vitit 1999. Në mungesë të dokumentacionit të pavarur, çfarë mbetet është zëri i një politikan që kujton, dhe heshtja e institucioneve që nuk verifikojnë.

Burimet:

— Redaksia ZHURMA