Pse Gazimestani u kthye në simbol të nacionalizmit serb?

GAZIMESTAN — Më 28 qershor 1989, Sllobodan Millosheviqi mbajti një fjalim në Gazimestan, duke shënuar 600 vjetorin e Betejës së Kosovës kundër osmanëve. Por ceremonia nuk ishte thjesht një përkujtim historik — ajo u shndërrua në një manifestim të nacionalizmit serb, me paralajmërime të qarta për luftëra të ardhshme.

Millosheviqi deklaroi se "sërish jemi në beteja dhe para betejave", duke lënë të kuptohet se konfliktet e armatosura nuk ishin të përjashtuara. Fjalimi u shoqërua me muzikë klasike, korë prej 100 popash dhe himnin shtetëror, ndërsa agjencia Reuters vlerësoi se në vend ishin tubuar rreth 600 mijë njerëz, të sjellë me trena, autobusë dhe makina private.

Udhëheqja jugosllave ishte e pranishme në masë, përfshirë kryeministrin Ante Markoviq dhe kryetarin e Kryesisë së Jugosllavisë, Janez Drnovshek. Por munguan ambasadorët e vendeve perëndimore, duke shfaqur distancim ndaj retorikës së Millosheviqit. Ambasadori amerikan Warren Zimmermann u ndëshkua për këtë — Millosheviqi refuzoi ta pranojë në audiencë për nëntë muaj.

Historiani britanik Noel Malcolm thekson se miti i Betejës së Kosovës u përdor për të mobilizuar nacionalizmin serb. "Në Gazimestan, ikonat e Jezu Krishtit, Car Llazarit dhe Sllobodan Millosheviqit shiteshin bashkë", shkruan ai, duke treguar se si propaganda shndërroi një ngjarje historike në një simbol të hegjemonisë serbe.

Sima Cirkoviqi, një nga historianët serbë që ka mbajtur distancë profesionale, ka thënë se ka aq pak burime primare për Betejën e Kosovës të vitit 1389, saqë është e dyshimtë nëse ajo u zhvillua fare. Miti, sipas tij, është prodhim i propagandës së shekullit të 19-të, kur nacionalizmi serb u zgjua dhe u përdor për të legjitimuar pushtimet dhe krimet në Ballkan.

Në shekullin e 20-të, miti i Betejës së Kosovës u shfrytëzua për të justifikuar gjenocidin në Srebrenicë dhe krimet kundër popujve të tjerë. Historiani Oliver Jens Schmitt thekson se Beteja e Dytë e Kosovës, e vitit 1448, ishte më vendimtare për fatin e Ballkanit — ajo vulosi dominimin osman, ndërsa komandantët serbë tashmë ishin bërë vasalë të sulltanëve.

Më 26 qershor 1989, dy ditë para fjalimit të Millosheviqit, Ibrahim Rugova paralajmëroi në një intervistë për "Der Spiegel" se nëse Serbia vazhdonte të shtypte identitetin kombëtar shqiptar, do të kishte një kryengritje. Parashikimi i tij u realizua — por miti i Gazimestanit mbeti një simbol i fuqisë shkatërruese të nacionalizmit serb.

Burim: Telegrafi
— Redaksia ZHURMA