Projekti i BE-së për kabllon nëndetëse drejt Grenlandës shmang SHBA-në
Bashkimi Evropian po financon një kabllo të re interneti nën Oqeanin Arktik për të shmangur varësinë nga SHBA-ja dhe rreziqet detare në Lindjen e Mesme.
Redaksia ZHURMA · · 3 min lexim
Bashkimi Evropian ka përfshirë në strategjinë e tij të re për Arktikun ndërtimin e një kablloje nëndetëse interneti që lidh Evropën direkt me Grenlandën, me synim zgjerimin e mëtejshëm drejt Kanadasë dhe Azisë. Ky rrjet po planifikohet për të anashkaluar territorin e SHBA-së dhe për të shmangur rrugët detare me rrezik të lartë në Detin e Kuq.
Çfarë ndodhi
Më 20 tetor 2026, Komisioni Evropian publikoi një dokument mbi strategjinë e re arktike, ku projekti i quajtur «Pan-Arctic Cable» cilësohet si një nismë kryesore. Ky plan synon të krijojë një lidhje sovrane dhe të sigurt interneti me Grenlandën, e cila më pas mund të shtrihet në Kanada, Japoni dhe Korenë e Jugut. Projekti filloi marrëveshjet e para në vitin 2025 midis kompanive evropiane dhe një operatori nga Grenlanda, ndërsa tani mbështetet nga fondi i BE-së «Connecting Europe Facility Digital». BE-ja ka ndarë tashmë 107 milionë euro (119 milionë dollarë) për infrastrukturën e Grenlandës dhe këtë rrjet.
Sipas të dhënave të TeleGeography, mbi 90 për qind e trafikut të komunikimeve mes Evropës dhe Azisë kalon përmes kabllove në Detin e Kuq. Mirëpo, përplasjet ushtarake në Ngushticën Bab el-Mandeb dhe sulmet me raketa e dronë ndaj anijeve nga forcat Houthi e kanë bërë mirëmbajtjen e këtyre kabllove shumë të rrezikshme. Në të njëjtën kohë, marrëdhëniet mes BE-së dhe SHBA-së janë ftohur pas luftërave tregtare të Presidentit Trump dhe qëndrimeve të tij ndaj luftës në Ukrainë, ndonëse një marrëveshje e nënshkruar në shtator 2026 midis SHBA-së, Grenlandës dhe Danimarkës ruajti autonominë e Grenlandës duke i dhënë ushtrisë amerikane qasje më të madhe.
Përveç rrugëve politike, infrastruktura nëndetëse përballet me kërcënime fizike. Në Oqeanin Atlantik dhe në Detin Baltik janë regjistruar raste të dëmtimit të kabllove nga anije tregtare të lidhura me Rusinë dhe Kinën, si dhe manovra të nëndetëseve ruse pranë Norvegjisë në pranverën e vitit 2026. Për të mbrojtur këtë rrjet, BE-ja planifikon të krijojë një qendër vëzhgimi («Arctic Cable Hub») dhe të përdorë teknologji inteligjente për paralajmërim të hershëm.
Çfarë do të thotë për ne
Burimi nuk përmend nëse apo kur ky projekt do të ketë një lidhje direkte me Shqipërinë, Kosovën apo Maqedoninë e Veriut. Megjithatë, si pjesë e hapësirës digjitale evropiane, çdo përdorues interneti në rajon dhe në diasporë mbështetet në stabilitetin e kabllove ndërkontinentale për shërbimet ditore.
Për familjet në rajon dhe diasporë që përdorin platformat e komunikimit, stabiliteti i këtij rrjeti do të thotë më pak rrezik për ndërprerje të shërbimeve globale në rast krizash gjeopolitike. Përdoruesit e internetit në Ballkan nuk kanë nevojë të ndërmarrin asnjë hap teknik, pasi ndryshimet bëhen në nivelin e infrastrukturës kryesore të operatorëve të mëdhenj të telekomunikacionit.
