Çfarë zbulon rubrika 'Në Librari' për identitetin dhe shtypin arbëresh?

Rubrika “Në Librari”, e udhëhequr nga gazetarja Blerina Goce, prezantoi këtë fundjavë tre tituj të rinj që trajtojnë temika të ndryshme të identitetit shqiptar, gjuhës dhe historisë së diasporës.

Oriola Gjetaj publikon përmbledhjen poetike “Rruga mbaron te shpija jeme”, një vëllim me 85 poezi të shkruara gjatë pesë viteve të fundit. Autorja, e cila ka studiuar matematikën dhe ka përfunduar doktoraturën në Europë, ka zgjedhur gegnishten si mjetin natyrshëm të shprehjes.

Për Gjetajin, gjuha nuk është thjesht komunikim, por një pjesë organike e identitetit të saj si grua shqiptare prej veriut që jeton jashtë vendit. Poezitë e saj eksplorojnë kujtimet e fëmijërisë, vendlindjen dhe raportin emocional me Shqipërinë, duke e ndërlidhur rrugëtimin akademik me atë poetik.

Një tjetër titull i rëndësishëm është “Historia e shtypit arbëresh nga zanafilla deri në ditët e sotme”, i shkruar nga Hamit Boriçi dhe Jolanda Lila. Ky studim, i botuar nga Qendra e Studimeve dhe Publikimeve për Arbëreshët, dokumenton një histori 150-vjeçare të medias arbëreshe.

Libri analizon zhvillimin kronologjik, duke nisur nga gazeta e parë “L’Albanese d’Italia” e vitit 1848 nga De Rada, deri te botimet digjitale të shekullit XXI. Studimi përfshin gjithashtu përpjekjet botuese të arvanitasve në Greqi dhe arbneshëve të Zarës në Kroaci, duke theksuar rolin e medias në ruajtjen e gjuhës.

Përmes burimeve arkivore, Boriçi dhe Lila analizojnë se si shtypi ka shërbyer si mjet për kultivimin e vetëdijes kombëtare dhe qëndresën kulturore të komuniteteve shqiptare në mërgim. Ky punim shërben si një panoramë e plotë e një historie që shpesh mbetet e panjohur për publikun e gjerë.

Listës shtohet edhe titulli “Ngjitja” nga Stefan Hertmans, i cili zbulon hijet e së kaluarës naziste. Këto tri botime reflektojnë një kërkim të vazhdueshëm mbi përkatësinë dhe kujtesën, duke lidhur përvojat individuale me proceset kolektive të identitetit shqiptar.

Burim: Shqiptarja
— Redaksia ZHURMA