Çfarë zbulojnë titujt e rinj në rubrikën 'Në Librari'?

Rubrika “Në Librari” prezanton këtë fundjavë tre tituj të rinj që eksplorojnë identitetin shqiptar në dimensione të ndryshme, duke u ndalur te gjuha, historia e diasporës dhe trauma e kaluar.

Oriola Gjetaj publikon përmbledhjen poetike “Rruga mbaron te shpija jeme”, një vëllim me 85 poezi të shkruara gjatë pesë viteve të fundit. Autorja, e cila ka studiuar matematikën dhe ka përfunduar doktoraturën në Europë, zgjodhi gegnishtin për të rrëfyer raportin me vendlindjen, kujtimet e fëmijërisë dhe identitetin si grua shqiptare prej veriut.

Për Gjetajin, zgjedhja e gjuhës ishte një proces natyrshëm ku ajo ndjen se gjuha e ka zgjedhur atë. Titulli i librit reflekton një rrugëtim të dyfishtë: një kalim ndër gjuhë të ndryshme deri te gegnishtja dhe, në nivel më të thellë, një kërkim për identitetin personal të një shqiptareje që jeton jashtë vendit.

Paralelisht, Hamit Boriçi dhe Jolanda Lila sjellin studimin “Historia e shtypit arbëresh nga zanafilla deri në ditët e sotme”, botuar nga Qendra e Studimeve dhe Publikimeve për Arbëreshët. Ky libër dokumenton për herë të parë një panoramë të plotë të zhvillimit të medias arbëreshe përgjatë më shumë se 150 viteve, një temë që ndërlidhet me identitetin dhe shtypin arbëresh.

Studimi analizon rrugëtimin që nis me gazetën e parë “L’Albanese d’Italia” të vitit 1848 nga De Rada, deri te format digjitale të shekullit XXI. Përveç Italisë, autorët përfshijnë në kërkimin e tyre edhe historinë e shtypit të arvanitasve në Greqi dhe përpjekjet botuese të arbneshëve të Zarës në Kroaci, duke theksuar rolin e medias në ruajtjen e gjuhës shqipe.

Përmes burimeve të shumta arkivore, vëllimi i Boriçit dhe Lilës shfaq se si gazetaria arbëreshe ka shërbyer si dëshmi e qëndresës dhe zhvillimit kulturor. Analiza ndërdisiplinore e autorëve tregon se media ka qenë kyçe për kultivimin e vetëdijes kombëtare në mërgim, duke u përballur me sfidat e globalizimit dhe ndryshimet teknologjike.

Listën e titujve e plotëson edhe romani “Ngjitja” nga Stefan Hertmans, një vepër që zbulon hijet e së kaluarës naziste. Këto tre botime, ndonëse të ndryshme në zhanër, bashkohen në kërkimin për përkatësinë dhe kujtesën kolektive të një populli që operon në hapësira gjeografike të ndryshme.

*Burim: Shqiptarja*
— Redaksia ZHURMA