Pse mosha mesatare e popullsisë së Kosovës do të arrijë 49 vjeç deri në 2060?

PRISHTINË — Agjencia e Statistikave të Kosovës (ASK) ka publikuar të dhënat e para të projeksioneve demografike deri në vitin 2060, duke parashikuar një rritje të moshës mesatare të popullsisë në 49 vjeç. Drejtori ekzekutiv i ASK-së, Avni Kastrati, ka theksuar se kjo pritet të jetë pasojë e rënies së numrit të lindjeve dhe migrimit të popullsisë së re.

Sipas parashikimeve, numri i lindjeve të gjalla do të bjerë nga 21.500 në 2024 në vetëm 7.000 deri në 2060 — një rënie prej 66%. Kastrati ka vënë në dukje se ky trend do të ndikojë drejtpërsëdrejti në sistemin arsimor dhe fushat e tjera sociale, duke kërkuar një planifikim të ri. "Ky është një sinjal alarmant për institucionet," ka thënë ai.

ASK parashikon se deri në vitin 2035-2037, numri i lindjeve do të barazohet me atë të vdekjeve, duke eliminuar shtimin natyror të popullsisë. Migrimi, i cili aktualisht është rreth 21.000 në vit, pritet të bjerë në 11.000, duke qenë një nga faktorët kryesorë që do të ndikojnë në këtë trend. "Kjo do të jetë shqetësuese, por trendi është i tillë," ka shtuar Kastrati.

Një tjetër sfidë është rritja e popullsisë së moshuar. Grupmosha mbi 85 vjeç pritet të rritet për 5.8 herë, ndërsa numri i fëmijëve do të bie me 66% deri në 2060. Kjo do të sjellë një ndryshim të theksuar në strukturën demografike, ku popullsia e moshuar do të dominojë. "Duhet të mendojmë se si të kujdesemi për këtë grupmoshë," ka theksuar drejtori i ASK-së.

Idriz Shala, ekspert i GIS-it në ASK, ka prezantuar të dhënat për profilin e komunave, ku Prishtina mbetet komuna më e madhe urbane, ndërsa Dragashi është ndër më ruralet. Nga viti 2011 deri në 2024, numri i banesave është rritur me 40%, ndërsa madhësia mesatare e ekonomive familjare ka rënë nga 5.9 në 4.3 persona. Përqindja e personave mbi 65 vjeç është rritur për gati 50%.

Kastrati ka krahasuar situatën e Kosovës me shtetet e Bashkimit Europian, të cilat kanë kaluar tashmë fazën e plakjes së popullsisë. "Japonia tash ka moshën mesatare 49 vjeç, dhe ne do të jemi 35 vjet më vonë," ka thënë ai, duke vënë në dukje se Kosova po ndjek një trend të ngjashëm, por me vonesë.

Plakja e popullsisë paraqet sfida të mëdha për sistemin e pensioneve, kujdesin shëndetësor dhe ekonominë. Pse rritja ekonomike e Kosovës do të ngadalësohet në 2026? Kjo situatë kërkon masa të menjëhershme për të adresuar nevojat e popullsisë së moshuar dhe për të stimuluar lindjet.

Burim: Gazeta Dukagjini, ASK
— Redaksia ZHURMA